Mondstukken


Bij de blaasinstrumenten is het mondstuk het belangrijkste onderdeel van het instrument als het gaat om het produceren van geluid. Zonder mondstuk heb je alleen maar een buis met gaten/ kleppen of ventielen.
Daar kan je geen geluid mee maken maar alleen de toonhoogte mee regelen.

Geluid is trilling van de lucht en deze trillingen kunnen wij horen.
Blaasinstrumenten worden ingedeeld naar de wijze waarop de lucht in trilling wordt gebracht:

  • De lucht gaat trillen nadat er tegen de rand van het blaasgat wordt geblazen
  • De lucht gaat trillen nadat een riet in trilling wordt gebracht
  • De lucht gaat trillen door het gebruik van lipspanning

Dat het mondstuk hierbij de belangrijkste rol speelt spreekt voor zich. Immers via het mondstuk wordt het instrument aangeblazen. Waarom klinkt een hobo nu anders dan een dwarsfluit of een trompet?
Ook hier speelt het mondstuk een belangrijke rol want de manier waarop de lucht in trilling wordt gebracht bepaalt voor een groot deel de karakteristieke klank van een blaasinstrument.
Hieronder zie je 5 verschillende soorten van mondstukken en enige uitleg over de manier van aanblazen.

Veel informatie over het mondstuk van een koperblazer vind je hier: http://www.trompet.nl/mondstukken/



mondstuk dwarsfluit (13859 bytes) Dit is een mondstuk met een blaasgat (dwarsfluit, piccolo).
De lucht in de buis gaat trillen nadat er tegen de rand van het blaasgat wordt geblazen.
Hierdoor krijg je geluid te horen. De vorm van de mond is heel belangrijk tijdens het blazen. Door gebruik te maken van lipspanning en de vorm van de mond kun je subtiele klankvariaties aanbrengen.
mondstuk klarinet (13030 bytes) Dit is een mondstuk met een enkel riet (klarinet en saxofoon).
Het rietblad wordt aan het mondstuk bevestigd door een metalen band. De spanning van het riet wordt geregeld door het aan- of losdraaien van de schroeven. Door in het mondstuk te blazen (het aanblazen van het riet), breng je het riet in trilling.
De lucht in de buis gaat trillen nadat het riet in trilling is gebracht.

Deze trilling wordt voor ons hoorbaar als geluid.
mondstuk hobo (5067 bytes)
Hier zie je een dubbel riet (hobo en fagot).
Het bestaat uit een dubbelgevouwen stuk riet. Bij de hobo wordt dit riet op een metalen stop gebonden (vaak is de moderne stop bedekt met kurk). De top van het stuk dubbelgevouwen riet wordt er daarna afgesneden. Hierdoor krijg je twee afzonderlijke rietbladen die dicht tegen elkaar aanzitten.
Bij de fagot wordt het riet rechtstreeks op een gebogen metalen pijpje geplaatst (deze wordt de "S" genoemd) 
Door lucht te persen tussen deze twee rietbladen breng je ze in trilling.
De lucht in de buis gaat trillen nadat het riet in trilling is gebracht.
Deze trilling wordt voor ons hoorbaar als geluid.

 

mondstuk trompet (3720 bytes)  

Dit type mondstuk wordt gebruikt bij de trompet, trombone en de tuba.
Je perst lucht in het mondstuk door het gebruik van lipspanning. Wanneer je zou blazen zonder deze lipspanning dan zou je alleen maar lucht verplaatsen en deze niet in trilling brengen.
Dus de lucht gaat trillen door het gebruik van lipspanning.
Deze trilling wordt voor ons hoorbaar als geluid.

 

 

Dit mondstuk wordt gebruikt bij de hoorn. 
Het mondstuk van de hoorn heeft dus een andere vorm (trechtervormig) dan die van de andere koperen blaasinstrumenten (komvormig). Hierdoor klinkt de hoorn minder helder dan b.v. de trompet. Het  trechtervormige mondstuk geeft de hoorn een wekere klank.