Inleiding Middeleeuwen Renaissance Barok Klassiek Romantiek XXste eeuw  
 
 

-Middeleeuwen-

 
Algemeen
Gregoriaans
Meerstemmigheid
Wereldlijke muziek
Instrumenten
Stijlkenmerken
Oefenen
Quiz
 

 

Stijlkenmerken

Stemvoering

  • Gregoriaans: eenstemmig vocaal
  • Vroege meerstemmigheid: tweestemmig polyfoon
  • Ars Antiqua/ Ars Nova: verdere ontwikkeling polyfonie (drie-en soms zelfs vierstemmig)
  • troubadours/ trouvéres: eenstemmig vocaal, soms begeleid door een instrument

Toonomvang
ongeveer een octaaf

Toonstelsel
kerktoonsoorten of modi (meervoud van modus)

Melodievorming (toonhoogte)
De zang is voornamelijk éénstemmig. Daarbij maken we onderscheid tussen syllabische (één toon per lettergreep) en melismatische (meer tonen per lettergreep) gezangen. Bij meerstemmigheid: gelijke en tegenbeweging van de melodieën ten opzichte van elkaar.

Ritmiek (toonduur)
In veel muziek uit de middeleeuwen ontbreekt een strakke maatindeling. We spreken dan van vrij ritme, dat o.a. wordt bepaald door de tekst (Gregoriaans, troubadours en trouvéres)

We spreken van modaal ritme als de klassieke versvoeten als jambe, dactylus enz. dienen als ritmische basis.

De maatvoering is voornamelijk driedelig, pas in de 14e eeuw (Ars Nova) wordt de tweedelige maatsoort naast de driedelige gebruikt. Ook laat men vanaf die tijd steeds meer de versvoeten los als basis voor het muzikale ritme. Tevens uitbouw van het ritmisch systeem met kleinere notenwaarden.

Harmonie (samenklank)
Orgelpunt en bourdon spelen een belangrijke rol, wanneer de zang of de dansmelodie begeleid wordt door instrumenten.

Bij een orgelpunt klinkt alleen de grondtoon, bij een bourdon klinken de grondtoon en kwint samen.

De melodieën zijn in principe éénstemmig, maar kunnen improviserend worden omspeeld. Ook kan op een vrije manier met de melodie van de zang meegespeeld worden (heterofonie).

De kwart en de kwint zijn de belangrijkste intervallen. Er wordt nog sterk in horizontale melodielijnen gedacht (lineaire polyfonie). Vanaf de Ars Nova krijgt de verticale samenklank meer nadruk. Ook worden de terts en de sext als interval steeds vaker gebruikt.

Genres en vormen
Drie-vierstemmig organum en motet, chanson, balladen, dansliederen en instrumentale dansmuziek(estampie)