Vbo en mavo vormen vmbo

Inleiding
Een leerweg kiezen
Een sector kiezen
Leerweg en sector
Extra ondersteuning nodig?
Leerwegen te moeilijk?
Alle leerwegen leiden naar .....
De theoretische leerweg
De gemengde leerweg
De kaderberoepsgerichte leerweg
De basisberoepsgerichte leerweg

Wat zijn sectoren
Intrasectorale programma's
Vakkenpakkett
en   (gemeenschappelijk deel     sectordeel    vrij deel )
Belangrijk: gevolgen voor de schoolkeuze

Terug naar het hoofdmenu

pijlgroot.gif (1044 bytes)    Inleiding

Vbo en mavo samen hebben een nieuwe naam: vmbo, het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs. De leerlingen die in het schooljaar 1999/2000 aan de eerste klas zijn begonnen, hebben te maken met het vmbo.
De naam zegt het al: het is een voorbereiding op het middelbaar
beroepsonderwijs, het mbo. Dus aan welke opleiding binnen het vmbo je ook begint, je kan daarna altijd doorstromen naar een mbo-opleiding. Het mbo wordt tegenwoordig ook wel secundair beroepsonderwijs genoemd.

Het vmbo kent vier leerwegen. Vanaf nu gaat het erom welke leerweg gekozen wordt.

Een andere belangrijke verandering is het beperken van de vrije pakketkeuze. De zelf gekozen pakketten sloten vaak niet goed aan op vervolgopleidingen. Daarom worden er sectoren ingevoerd.

Niet elke school heeft, wat leerwegen en sectoren betreft, hetzelfde aanbod. Om de mogelijkheden open te houden is het belangrijk om te weten wat de scholen in de omgeving te bieden hebben. Daarnaast is het mogelijk om met het vmbo door te stromen naar havo. Dit hangt wel af van de gekozen leerweg.

De komst van het vmbo betekent dat de leerwegen worden ingevoerd. In de eerste jaren van het vmbo volg je de basisvorming: een breed samengesteld vakkenpakket dat in principe voor iedereen hetzelfde is. Je kiest op zijn vroegst aan het eind van het tweede leerjaar voor één van de vier leerwegen.

Een leerweg  is de route die je volgt van de basisvorming naar het onderwijs dat daarop aansluit. De leerwegen zijn ingevoerd om de overgang naar dit vervolgonderwijs zo vloeiend mogelijk te laten verlopen.

 

 

 
pijlgroot.gif (1044 bytes) Een leerweg kiezen

Alle leerwegen zijn routes naar het mbo. Een keuze voor een leerweg is een keuze voor een manier van leren. Heb je weinig moeite met studeren, dan ligt een keuze voor de theoretische leerweg voor de hand. Als je liever al doende leert, kan je één van de beroepsgerichte leerwegen volgen. Als je van van praktisch bezig zijn houdt en ook wel graag studeert, zal je voor de gemengde leerweg kiezen.

Hoewel alle leerwegen naar het mbo leiden, moet je  rekening houden met het volgende:
Als je de weg naar het havo open wil houden, moet je  kiezen voor de theoretische leerweg of wellicht de gemengde leerweg. Je moet dan wel wiskunde èn Frans of Duits in je   pakket hebben.

Een ander aandachtspunt is:
Als je kiest voor de basisberoepsgerichte leerweg, kun je in het mbo alleen naar een basisberoepsopleiding. Deze leidt niet op tot een middenkaderfunctie, maar tot een uitvoerend beroep.

 

pijlgroot.gif (1044 bytes)   Een sector kiezen
Je   kiest voor een sector op grond van je interesse en capaciteiten, maar ook met een beeld van het latere beroep in het achterhoofd. Als  je  de ouderenzorg of psychiatrie in wil, kun je kiezen voor de sector Zorg en Welzijn. Iemand die later met bloemen, planten of dieren wil werken zal kiezen voor de sector Landbouw.

pijlgroot.gif (1044 bytes)   Leerweg en sector

Elke leerling kiest binnen het vmbo een leerweg en een sector. Deze keuzes maak je op zijn vroegst aan het eind van het tweede leerjaar. Een sector heeft te maken met wat je later wilt gaan doen, met het toekomstbeeld dat je hebt. De leerweg is de manier waarop dat bereikt gaat worden - een praktische of een theoretische manier. Verder zijn alle combinaties van leerwegen en sectoren mogelijk, al zullen niet alle scholen elke combinatie aanbieden.

pijlgroot.gif (1044 bytes) Extra ondersteuning nodig ?
Sommige leerlingen kunnen het niveau van het vmbo wel aan, maar hebben op school extra ondersteuning nodig. Dit kan betekenen extra hulp bij lezen, onderwijs in kleinere groepen of zelfs tijdelijke opvang bij problemen thuis. Voor deze leerlingen is er het leerwegondersteunend onderwijs. Met deze extra ondersteuning kunnen leerlingen toch hun diploma halen. Scholen geven op een eigen manier vorm aan het leerwegondersteunend onderwijs.
pijlgroot.gif (1044 bytes)   Leerwegen te moeilijk ?
Er is een kleine groep leerlingen voor wie alle leerwegen te hoog gegrepen zijn. Zelfs als ze op school extra ondersteuning krijgen, zullen ze geen diploma halen. Daardoor kunnen ze niet doorstromen naar het mbo. Voor hen is er het praktijkonderwijs. Dit leidt niet op voor een diploma, maar rechtstreeks voor een plaats op de arbeidsmarkt. De scholen in de omgeving kunnen het beste aangeven wat de mogelijkheden zijn.

Een regionale commissie beslist of je terecht kan bij het leerwegondersteunend onderwijs of het praktijkonderwijs.

 

pijlgroot.gif (1044 bytes)   Alle leerwegen leiden naar ...

Hoewel alle leerwegen naar het mbo leiden, moet je   rekening houden met het volgende: als je de weg naar het havo open wil houden, moet je kiezen voor de theoretische leerweg of wellicht de gemengde leerweg. Je moet dan wel wiskunde èn Frans of Duits in je pakket hebben.
Een ander aandachtspunt is dat een leerling die kiest voor de basisberoepsgerichte leerweg in het mbo alleen naar een basisberoepsopleiding kan. Deze leidt niet op tot een middenkaderfunctie, maar tot een uitvoerend beroep.

Er zijn vier leerwegen, die allemaal leiden naar het middelbaar beroepsonderwijs:
De theoretische leerweg
De gemengde leerweg
De kaderberoepsgerichte leerweg
De basisberoepsgerichte leerweg

pijlgroot.gif (1044 bytes) De theoretische leerweg
De theoretische leerweg is nog niet gericht op een bepaald beroep en is bestemd voor leerlingen die niet veel moeite hebben met studeren en daarmee voorlopig nog willen doorgaan. Met deze leerweg is doorstroming naar de vak- en middenkaderopleidingen in het mbo, maar ook naar havo mogelijk. Het niveau van de theoretische leerweg is vergelijkbaar met het hoogste niveau van de mavo. Deze leerweg wordt gegeven op scholen die in de oude situatie mavo aanboden.  Leerlingen die deze leerweg kiezen, doen examen in zes algemene vakken. In het derde leerjaar volgen  zij twaalf vakken: Nederlands, Engels,   lichamelijke opvoeding, maatschappijleer en een kunstvak, en zeven vakken die kunnen worden gekozen uit de sectorvakken en de vakken van het vrije deel. Leerlingen die de leerweg hebben afgerond, kunnen naar vak,- middenkader en specialistenopleidingen in het secundair beroepsonderwijs op niveau 3 of 4 binnen de regionale opleidingen centra (roc’s). Leerlingen kunnen ook doorstromen naar het havo.

pijlgroot.gif (1044 bytes)   De gemengde leerweg
Dit is een mengvorm, bedoeld voor leerlingen die op zich weinig moeite hebben met studeren, maar zich ook al gericht willen voorbereiden op bepaalde beroepen. De gemengde leerweg ligt qua niveau dicht bij de theoretische leerweg en bereidt voor op de vak- en middenkaderopleidingen in het mbo.  Ook wordt met deze leerweg wellicht doorstroming naar havo mogelijk. De staatssecretaris is hierover met de Tweede Kamer in gesprek.   Deze leerweg mag worden aangeboden door scholengemeenschappen met vbo en mavo en bereidt, net als de theoretische leerweg, voor op vak-, middenkader- en specialistenopleidingen in het secundair beroepsonderwijs, niveau 3 of 4 binnen de roc’s. Leerlingen in deze leerweg kiezen voor een bredere oriëntatie op de beroepspraktijk. Ze doen examen in vijf algemene vakken en een beroepsgericht vak of programma van 320 uur. Zo’n beroepsgericht programma bestaat uit beroepsgerichte vakken van afdelingen, zoals vaktheorie binnen de afdeling elektrotechniek of gezondheidskunde binnen de afdeling verzorging. Maar leerlingen kunnen ook kiezen voor een intrasectoraal programma. Dit lijkt geschikt voor leerlingen van wie het examenpakket verder bestaat uit algemene vakken. In het derde leerjaar volg je  twaalf vakken: Nederlands, Engels,  lichamelijke opvoeding, maatschappijleer en een kunstvak, en zes vakken die kunnen worden gekozen uit de sectorvakken en de vakken van het vrije deel.

pijlgroot.gif (1044 bytes)   De kaderberoepsgerichte leerweg
Deze leerweg, die wordt gegeven op de vroegere vbo's, bereidt voor op de vak- en middenkaderopleidingen in het mbo. Leerlingen die het liefst kennis opdoen door praktisch bezig te zijn, kiezen hiervoor.
Deze leerweg mag worden aangeboden door vbo-scholen en bereidt voor op vak-, middenkader- en specialistenopleidingen in het aansluitend secundair beroepsonderwijs op niveau 3 of 4. Je  doet examen in vier algemene vakken en een beroepsgericht vak of programma met een omvang van 960 uur.

Met deze eerste drie leerwegen kun je dus naar de vak- en middenkaderopleidingen in het mbo.

De vierde leerweg leidt naar mbo-opleidingen van een lichter niveau:

pijlgroot.gif (1044 bytes) De basisberoepsgerichte leerweg
Deze leerweg bereidt voor op de basisberoepsopleidingen in het mbo en is bedoeld voor meer praktisch ingestelde leerlingen.  Deze leerweg mag worden aangeboden door vbo-scholen en bereidt voor op basisberoepsopleidingen in het secundair beroepsonderwijs, zoals het voormalige leerlingwezen, en het kort-mbo. Beroepsopleidingen dus, op niveau 2 binnen de roc’s. Leerlingen doen examen in vier algemene vakken en een beroepsgericht vak van 960 uur. De examenprogramma’s voor deze leerweg zijn minder uitgebreid dan die van de andere leerwegen en dus ook minder zwaar.

 

pijlgroot.gif (1044 bytes) De sectoren
In het verleden was het nogal eens zo dat een leerling koos voor een vakkenpakket dat niet aansloot op de vervolgopleiding waaraan hij of zij later wilde beginnen. Dat is nu niet meer mogelijk Bij een  sector hoort een  vast vakkenpakket. Met een sector maak je een eerste, nog zeer brede keuze voor een werkterrein. Op zijn vroegst aan het eind van het tweede leerjaar kies je voor een sector.

Elke sector geeft een zinvolle combinatie van vakken mee, waarmee goed doorgestroomd kan worden naar het mbo.

Er zijn vier sectoren:

- Zorg en Welzijn
- Techniek
- Economie
- Landbouw
Binnen de sectoren kunnen er verschillende afdelingen bestaan. Zo kent de sector Techniek afdelingen als bouw, metaal en elektro.

pijlgroot.gif (1044 bytes) Intrasectorale programma’s

Nieuw is verder dat er zeven intrasectorale beroepsgerichte programma’s worden ontwikkeld. Dit zijn programma’s waarbinnen verschillende afdelingen van het huidige vbo samengaan. Scholen kunnen er echter zelf voor kiezen of ze deze programma’s aanbieden of het bij de bestaande afdelingsprogramma’s houden.

De intrasectorale programma’s zijn ontwikkeld zodat leerlingen hun keuze voor een definitieve afdeling of beroepsrichting kunnen uitstellen. Die keuze hoeven ze dan pas te maken bij de overstap naar het secundair onderwijs. Scholen kunnen ook intrasectorele programma’s starten om te voorkomen dat bepaalde afdelingen met weinig leerlingen moeten worden opgeheven.

De invoering van de intrasectorale programma’s heeft ingrijpende gevolgen voor de betrokken vakdocenten. Het betekent namelijk dat zij leerlingen gaan opleiden binnen een brede beroepsgerichte opleiding. Er komen omscholingsprogramma’s om een lesbevoegdheid te halen voor intrasectorale programma’s.

De zeven intrasectorale programma’s zijn:

bouw breed

metalektro

instalektro

zorg en welzijn breed

handel en administratie

consumptief breed

landbouw breed

 

pijlgroot.gif (1044 bytes)   Vakkenpakketten

De samenstelling van de vakkenpakketten is voor een deel vastgelegd en is afhankelijk van de gekozen leerweg en sector.
Er is een gemeenschappelijk deel met twee verplichte vakken.
Er is een sectordeel met vakken die per sector verschillen
Er is een vrij deel, waarin je vakken zelf kunt kiezen.

Dit is gedaan met het oog op een betere voorbereiding op het vervolgonderwijs. Je  hebt  zo meer zekerheid dat je met je vakkenpakket goede kansen hebt om een beroepsopleiding in het secundair beroepsonderwijs met succes te doorlopen. De keuzeprocedure verloopt als volgt.

In overleg met de school kiezen de leerlingen eerst een leerweg, overeenkomstig hun mogelijkheden en wensen. Vervolgens komt de keuze van een van de sectoren aan de orde.

Iedere leerling krijgt zes examenvakken volgens het onderstaand overzicht:

 

pijlgroot.gif (1044 bytes)   gemeenschappelijk deel: (voor iedereen verplicht):

Nederlands

Engels

 

pijlgroot.gif (1044 bytes)
sectorgebonden deel:     twee vakken, afhankelijk van de gekozen sector:

techniek wiskunde én nask 1 (een combinatie van natuur- en scheikunde)
zorg en welzijn biologie én één van de vakken wiskunde, maatschappijleer, geschiedenis en staatsinrichting of aardrijkskunde
economie economie én één van de vakken Frans, Duits of wiskunde
landbouw wiskunde én één van de vakken nask 1 of biologie

 

pijlgroot.gif (1044 bytes)   vrije deel:    twee vakken, afhankelijk van de gekozen leerweg:

theoretische leerweg twee algemene vakken
gemengde leerweg een algemeen vak en een afdelingsprogramma van 320 uur
kaderberoepsgerichte leerweg een afdelingsprogramma van 960 uur
basisberoepsgerichte leerweg een afdelingsprogramma van 960 uur.

Twee voorbeelden om dit te verduidelijken:

Een leerling in de theoretische leerweg, sector techniek, doet verplicht examen in Nederlands en Engels, in de sectorvakken wiskunde en natuur- en scheikunde 1, en kan daarnaast vrij kiezen uit een aantal andere algemene vakken.

Een leerling in de kaderberoepsgerichte leerweg, sector zorg en welzijn, doet verplicht examen in Nederlands en Engels, in het sectorvak biologie, kiest tussen wiskunde of maatschappijleer 2, geschiedenis en staatsinrichting, of aardrijkskunde, en kan vrij kiezen uit de afdelingsvakken verzorging of uiterlijke verzorging, of het intrasectorale programma zorg en welzijn.

 

pijlgroot.gif (1044 bytes)   Belangrijk: gevolgen voor de schoolkeuze!

Het is belangrijk om toekomstmogelijkheden niet bij voorbaat in te perken.
Let bij het kiezen van een school in het bijzonder op de volgende zaken:

Ga na welke leerwegen, sectoren, vakken en afdelingen de scholen in de omgeving aanbieden. Niet elke school heeft alle mogelijkheden in huis. Specifiek geïnteresseerd in bepaalde vakken of afdelingen? Elke school heeft hierin zijn eigen specialismen. Voorkom teleurstelling en informeer bij de vmbo-school over het aanbod.
Geïnteresseerd in de gemengde leerweg? Deze wordt alleen aangeboden door scholen die in de oude situatie zowel vbo als mavo aanboden. Aan een scholengemeenschap voor mavo/havo/vwo kan meestal alleen de theoretische leerweg worden gevolgd. En aan de vroegere vbo's kan een leerling meestal alleen de twee beroepsgerichte leerwegen kiezen. In een enkel geval ook de gemengde leerweg.
Plannen om later door te stromen naar havo? Dan moet je de theoretische leerweg of wellicht de gemengde leerweg kiezen.
Met de invoering van de leerwegen verschuift ook de zwaarte van de opleidingen. De leerwegen zijn qua moeilijkheid niet gelijk aan de vbo- of mavo- opleidingen van vroeger. Informeer daarom bij de scholen of de nieuwe opleiding goed is afgestemd op je capaciteiten.
Heb je als leerling extra hulp nodig? Of zijn de leerwegen te moeilijk? Dan zijn er het leerwegondersteunend en het praktijkonderwijs. Scholen geven zelf vorm aan dit onderwijs.

pijlgroot.gif (1044 bytes)