Tweede   fase   voortgezet    onderwijs

Terug naar het hoofdmenu

ALGEMEEN

Inleiding

Profielen

Nieuwe vakken

Studielast

Studiehuis

Doorstroming naar hogeschool en universiteit

Examendossier

Toetsvormen en gewicht

      HAVO
Studielast havo    

Inrichting profielen havo

Het vrije deel

Welke opleidingen en beroepen passen bij een bepaald profiel?. 
a) Cultuur en Maatschappij
b) Economie en Maatschappij
c)  Natuur en Gezondheid
d)  Natuur en Techniek

Vakken met zowel schoolexamen als centraal examen

Vakken met alleen schoolexamen

         VWO

Studielast vwo

Inrichting profielen vwo

Het vrije deel

Welke opleidingen en beroepen passen bij een bepaald profiel?. 
a) Cultuur en Maatschappij
b) Economie en Maatschappij
c)  Natuur en Gezondheid
d)  Natuur en Techniek

Vakken met zowel schoolexamen als centraal examen

Vakken met alleen schoolexamen

1. Inleiding

In de bovenbouw van havo en vwo, dus in de klassen 4- en 5-havo en 4-. 5- en 6-vwo krijg je te maken met de tweede fase. Dat heeft twee belangrijke gevolgen:

1) Je moet een profiel kiezen, een aantal bij elkaar behorende vakken. De overheid heeft hiervoor strakke richtlijnen gegeven.

2) Je moet meer zelfstandig studeren. Bij een groot aantal vakken moet je praktische opdrachten uitvoeren.  Jouw school bepaalt hoe dat geregeld wordt. Die school kan een 'studiehuis' worden, waarin het initiatief meer bij de leerling ligt en minder bij de leraar.

Het is allemaal bedacht en ingevoerd in de hoop dat je goed voorbereid aan een opleiding in het hbo of wo kunt beginnen.

 


2. Profielen

 Een profiel is een samenhangend onderwijsprogramma dat voorbereidt op een groep van verwante opleidingen in het hoger onderwijs.

Je kunt kiezen uit vier profielen:

Elk profiel bestaat uit:

De brede vorming in het gemeenschappelijk deel neemt bijna de helft van de tijd in beslag, het profieldeel ruim een derde. In het vrije deel, dat de rest van de studietijd omvat, kan het gekozen profiel worden aangevuld met vakken uit andere profielen of met andere keuzevakken, bijvoorbeeld informatica of het vak management en organisatie (zie tabel). Ongeveer de helft van het vrije deel kan ook worden gevuld met niet-examenvakken die de school zelf kiest, bijvoorbeeld godsdienst. Verder kunnen uren uit de vrije ruimte besteed worden aan zaken als een oriŽntatie op het vervolgonderwijs. In principe is het mogelijk dat een leerling examen doet in twee profielen door in het vrije deel bepaalde vakken te kiezen. Een voorbeeld: als je het profiel natuur en techniek kiest en in het vrije deel het vak biologie dan heb je ook het profiel natuur en gezondheid gedaan. Hiermee vergroot je de doorstroommogelijkheden naar het vervolgonderwijs.


3. Nieuwe vakken

 N.B.:  Jouw school is niet verplicht om alle keuzevakken aan te bieden.


4. Studielast

 In de tweede fase wordt niet langer in lesuren gerekend. De tijd die voor een vak beschikbaar is, wordt uitgedrukt in studielast (zie tabel). De studielastbenadering gaat uit van de tijd die de gemiddelde leerling nodig heeft om zich een bepaalde hoeveelheid stof eigen te maken, zowel op school als thuis. De studielast omvat alles, ook werkstukken schrijven, boeken lezen, werken in de mediatheek, excursies en het huiswerk.

De programmering van de nieuwe tweede fase is gebaseerd op een eenvoudig uitgangspunt. Een schooljaar bestaat voor jou uit (circa) veertig werkweken van veertig uur, dat betekent dat per jaar 1600 uur beschikbaar is. De bovenbouw van het havo omvat twee jaar, dat betekent een studielast van 3200 uur. De bovenbouw van vwo is een jaar langer, dat brengt het totaal op 4800 uur.

In de wet is een ondergrens voor de inspanning van de school vastgelegd. Dit houdt in dat de school een onderwijsprogramma aan moet bieden dat tenminste 1000 klokuren per leerjaar ‘contacturen' omvat (in het laatste leerjaar minder). Het gaat dan om onderwijsactiviteiten waarin sprak is van directe begeleiding in of buiten de school door leraren of anderen, zoals stagementoren of technische onderwijsassistenten. Voorbeelden van ‘contacturen' zijn instructielessen, toetsen, excursies, sportdagen, stages en werken in de mediatheek.


5. Studiehuis

Een ander aspect van de nieuwe tweede fase is het studiehuis. Scholen worden aangemoedigd zich geleidelijk te ontwikkelen tot studiehuis waarin je in toenemende mate zelfstandig je werk zult doen. De leraar begeleidt de leerling in het onderwijsproces; hij is organisator en regisseur van het leren.

"Van onderwijzen (door de leraar) naar leren (door de leerling)" lijkt een goede samenvatting van deze nieuwe aanpak. De maatschappij vraagt om mensen die breed en algemeen gevormd zijn en die in staat zijn hun kennis, inzicht en vaardigheden effectief aan te wenden in uiteenlopende situaties. Om mensen die over sociale vaardigheden beschikken, die kunnen onderhandelen en samenwerken.

De nieuwe pedagogisch-didactische aanpak is gericht op het ontwikkelen van deze kwaliteiten bij leerlingen. Gevarieerde werkvormen die stimuleren dat leerlingen actief en zelfstandig leren, toepassingsgericht leren, samenwerkend leren en "leren leren".


6. Doorstroming naar hogeschool en universiteit

De aansluiting van het voortgezet onderwijs op het vervolgonderwijs verloopt tot nu toe nog niet zo goed en moet verbeterd worden. Veel studenten haken in het eerste jaar af. Dit komt vooral doordat ze over onvoldoende vaardigheden beschikken zoals plannen, organiseren en zelfstandig activiteiten uitvoeren. Daarom krijg je bij alle vakken met vaardigheden te maken: omgaan met informatie, onderzoeken, ontwerpen, problemen oplossen, argumenteren, schrijven, spreken, presenteren en samenwerken.

Vaak weten leerlingen nauwelijks wat de studierichting in het hoger onderwijs die zij hebben gekozen, inhoudt. Programma's voor ‘OriŽntatie op vervolgonderwijs' zijn bedoeld om een goed en realistisch beeld van studeren en een studie te geven. Op de meeste scholen moeten de leerlingen een stuk van hun vrije deel besteden aan 'loopbaan-oriŽntatie'. Dat kan heel goed aan de hand van 'Keuzebegeleiding Tweede Fase'.

Voor iedere studierichting in het hoger onderwijs is er straks minimaal ŤŤn profiel dat zonder verdere eisen toelating biedt. Zo is aan het havo-profiel economie en maatschappij bijvoorbeeld het recht gekoppeld in te stromen in diverse hbo-opleidingen in de sectoren economie en communicatie. Aan een leerling met een ander profiel kunnen nadere eisen gesteld worden aan het vakkenpakket, met andere woorden: er moeten dan bepaalde vakken in het vrije deel zijn gekozen. De instroomrechten worden gepubliceerd in een ministeriŽle regeling (najaar 1997).


7. Examendossier

Net als nu zal het examen uiteen vallen in een landelijk deel (centraal examen) en een deel dat door de school wordt georganiseerd (dat gaat schoolexamen heten: het woord schoolonderzoek verdwijnt). Voor sommige vakken is er alleen een schoolexamen. Het schoolexamen krijgt een nieuwe vorm: het examendossier.

Dit examendossier is het geheel van de onderdelen van het schoolexamen zoals gedocumenteerd in een door de school gekozen vorm. Die vorm kan een ‘aangeklede' cijferlijst zijn, of een examenboekje, maar ook een map met werkstukken en dergelijke. De eisen voor het schoolexamen zijn vastgelegd in de examenprogramma's. Ze omvatten alle onderdelen waaruit het examendossier voor een vak bestaat.

De school hoeft niet alle onderdelen van het schoolexamen in het laatste schooljaar te stoppen. Sommige vakken kunnen zelfs al aan het eind van het vierde jaar worden afgesloten met een schoolexamen. Het centraal examen blijft in het laatste jaar.


8. Toetsvormen en gewicht

 De toetsvormen in het schoolexamen zijn:

Voor de meeste vakken geldt dat tachtig procent van het cijfer voor het schoolexamen wordt bepaald door de onderdelen die met open of gesloten vragen worden getoetst, de rest door praktische opdrachten. Het centraal examen en het schoolexamen bepalen ieder voor de helft het eindcijfer voor een vak.

Er zijn praktische opdrachten die worden beoordeeld met een cijfer. Er zijn ook onderdelen waarvan slechts wordt beoordeeld of die wel of niet naar behoren zijn uitgevoerd. Deze worden aangeduid met de naam handelingsdeel.

Het profielwerkstuk (studielast 40 - 80 uur) is een uitgebreide praktische opdracht waarbij ťťn of meer vakken uit het profieldeel zijn betrokken. Je kunt zo, meestal aan het begin van de examenklas laten zien wat je aan kennis en vaardigheden in huis hebt. Je krijgt er een cijfer voor.
De beoordeling van het profielwerkstuk wordt op je cijferlijst vermeld.

Om te slagen mag je niet meer dan twee onvoldoendes hebben, hooguit een vier en een vijf.
Die onvoldoendes mogen niet allebei in het profieldeel zitten.


 9. Studielast havo
In het havo is de studielast verdeeld over:
- het gemeenschappelijk deel 

- het profieldeel  

- het vrije deel 

 10. Inrichting profielen havo
 
     gemeenschappelijk deel
Het gemeenschappelijk deel van elk profiel in het havo omvat de onderstaande vakken:
  Nederlandse taal en letterkunde
  Engelse taal en letterkunde
  maatschappijleer
  culturele en kunstzinnige vorming 
  lichamelijke opvoeding 
  profieldelen  Cultuur en Maatschappij   Economie en Maatschappij
                                               Natuur en Gezondheid             Natuur en techniek
       profiel natuur en techniek
 Dit profieldeel omvat in het havo de onderstaande vakken:
  wiskunde B
  natuurkunde 
  scheikunde
  1 vak kiezen uit biologie, informatica, NLT (Natuur, Leven en Technologie) of wiskunde-D
    profiel natuur en gezondheid
Dit profieldeel omvat in het havo de onderstaande vakken: 
  wiskunde A of B
  scheikunde
  biologie
  1 vak kiezen uit aardrijkskunde, natuurkunde of NLT (Natuur, Leven en Technologie)  
     profiel economie en maatschappij
 Dit profieldeel omvat in het havo de onderstaande vakken: 
  economie 
  wiskunde A of B
  geschiedenis
  1 vak kiezen uit aardrijkskunde, management & organisatie, een moderne vreemde taal of maatschappijwetenschappen
      profiel cultuur en maatschappij
 Dit profieldeel omvat in het havo de onderstaande vakken:
  Geschiedenis
  Moderne vreemde taal
  1 maatschappijvak: aardrijkskunde, maatschappijwetenschappen of economie
  1 cultuurvak: filosofie, moderne vreemde taal of een kunstvak (muziek, tekenen, handvaardigheid, beeldende vormgeving, dans, drama)
     vrije deel  
  Officieel moet je in je vrije deel minstens ťťn vak kiezen. 
Informeer of op jouw school andere spelregels gelden!  Een school kan bepaalde vakken of activiteiten verplicht stellen in het vrije deel, zoals godsdienst, loopbaanoriŽntatie en het (profiel)werkstuk.
 

pijl.gif (891 bytes)   15. Opleidingen en beroepen, passend bij een profiel

Cultuur en Maatschappij         Economie en Maatschappij
Natuur en Gezondheid              Natuur en Techniek

pijl.gif (891 bytes)    Profiel Cultuur en Maatschappij

Het profiel Cultuur en Maatschappij is zeer geschikt voor opleidingen en beroepen in de kunst, in het onderwijs, in de sociale sector en in de communicatie. Bij kunst kun je denken aan een opleiding tot kunstenaar aan de hogeschool voor de kunsten, maar ook aan andere opleidingen waarbij je creatief moet zijn, zoals creatieve therapie. Voor de opleiding tot kunstenaar (b.v. schilder, beeldhouwer, mode-ontwerper, filmer, musicus) is de belangrijkste voorwaarde natuurlijk dat je talent hebt.
Maar binnen dit profiel kun je in een kunstvak je creativiteit verder ontwikkelen en kun je veel leren over het vak. Bij dit profiel passen ook heel goed de sociale opleidingen, zoals maatschappelijk werk en sociaal-pedagogische hulpverlening. Het gaat om beroepen waarin je mensen bijstaat die maatschappelijk in nood zijn geraakt.  Je praat met ze en probeert een oplossing te vinden voor de problemen. Ook personeelswerk kun je hierbij rekenen. Voor beroepen in het onderwijs is dit profiel erg geschikt, al zal voor sommige opleidingen, zoals leraar in een exact vak, een ander profiel verplicht zijn. In het onderwijs ben je met jongeren en volwassenen bezig, je moet organiseren en je moet creatief zijn. En dat zijn allemaal zaken die in dit profiel aan de orde komen. Alle vakken van c&m hebben met communicatie te maken: het overbrengen van informatie aan anderen. Daarom kun je met dit profiel ook goed terecht in opleidingen in de sector communicatie. Denk aan opleidingen als journalistiek en voorlichting en communicatie.

Sectoren die goed bij Cultuur & Maatschappij passen:
Onderwijs en hulpverlening      Controle
Communicatie                               Kunst

Voorbeelden van beroepen die bij c&m passen:
Beeldend kunstenaar, leraar basisonderwijs, leraar voortgezet onderwijs, journalist, maatschappelijk werker, cultureel werker, musicus toneelspeler, personeelswerker, museummedewerker, creatief therapeut.

Samengevat:
Cultuur en Maatschappij: werken met talen, inlevingsvermogen, met mensen willen praten, kunnen luisteren, sociaal betrokken zijn, maatschappelijke interesse hebben, artistiek bezig zijn, werken met media.


pijl.gif (891 bytes)    Profiel Economie en Maatschappij

Het profiel Economie en Maatschappij is heel geschikt voor degenen die in de richting van economie, handel, management, communicatie of toerisme verder willen gaan. Wat economie, handel en management betreft denk je bij dit profiel aan (heao-)opleidingen als commerciŽle economie, bedrijfseconomie en management, economie en recht. Hbo-opleidingen in de richting van bestuur (meestal bij de overheid) en management (meestal bij het bedrijfsleven) zijn b.v. bestuurskunde en bedrijfskunde. Met E&m ben je daar goed op voorbereid. Omdat je zowel aardrijkskunde als economie in je profiel hebt, is E&m het beste profiel voor toeristische opleidingen, zeker als je in het vrije deel nog een taal neemt. Vanwege de vele vakken op het gebied van communicatie en maatschappij in E&M is dit profiel heel goed voor opleidingen in de communicatie (mits niet technisch), in het onderwijs (mits niet exact) en in de sociaal-maatschappelijke richtingen. Wat deze opleidingen betreft is E&m dus een concurrent van c&m. je moet bedenken dat je in E&m meer met rekenen en onderzoeken bezig bent dan bij c&m. je zou voor dit profiel eigenlijk een beetje ondernemend moeten zijn en van organiseren moeten houden, want uiteindelijk is de kans groot datje een leidende functie in het bedrijfsleven of bij de overheid krijgt.

Sectoren die goed bij Economie & Maatschappij passen

Controle                 Handel
Administratie       Vervoer
Communicatie     Bestuur

Voorbeelden van beroepen die bij Economie & Maatschappij passen

Bedrijfseconoom, administrateur, bestuurskundige, public-relations-officer, accountant, uitgever, journalist, personeelswerker, belastingconsulent, uitgever, hotelmanager, makelaar, touroperator, directeur reisbureau, leraar economie of aardrijkskunde.

Samengevat:
Economie en Maatschappij: adviseren op gebied van financiŽn, begrotingen opstellen/toelichten, leiding geven en organiseren, kantoorwerk, zakelijke gesprekken voeren/onderhandelen, cijferwerk, in- en verkoop, marktonderzoek.


pijl.gif (891 bytes)   Profiel Natuur en Gezondheid

Dit profiel doe je als je belangstelling hebt voor mensen, dieren en planten. Bij ‘belangstelling voor mensen’ moet je dan in de eerste plaats denken aan de zorg voor de gezondheid. Met dit profiel kun je alle opleidingen op medisch gebied gaan doen zoals fysiotherapie, logopedie, verpleegkundige, diŽtist. 
Overigens speelt bij de meeste van deze beroepen het omgaan met mensen ook een belangrijke rol.
Veel N&G-ers zullen op een laboratorium terecht komen, b.v. bij een ziekenhuis. Daar doe je biologisch en chemisch onderzoek met behulp van apparatuur. Hier speelt het omgaan met mensen natuurlijk een minder belangrijke rol. Je moet dan wel erg precies zijn.
Ook voor de opleidingen die met dieren en planten te maken hebben, zit je goed met N&G. Denk aan agrarische richtingen als bos- en natuurbeheer, veehouderij, tuin- en landschapsinrichting, enz.
Verder is N&G een goed profiel voor milieuopleidingen. 
Verder horen de opleidingen op het gebied van voeding in dit rijtje thuis. Denk aan opleiding, diŽtetiek.
Veel mogelijkheden dus, maar pas op: je moet wel met de exacte vakken uit de voeten kunnen, anders krijg je problemen.

Sectoren die goed bij Natuur en Gezondheid passen:
Gezondheidszorg    Onderzoek, productie en techniek
Agrarische sector    Leefbaarheid en milieu

Voorbeelden van beroepen die bij N&G passen:
Fysiotherapeut, verpleegkundige, verloskundige, operatieassistent, diŽtist, agrarisch voorlichter, landschapsarchitect, tuinarchitect, bosbouwkundige, laboratoriummedewerker, milieudeskundige, dierverzorger.

Samengevat:
Natuur en Gezondheid: adviseren op gebied van gezondheid, natuur, milieu, voeding, landbouw/tuinbouw, interesse voor medisch, milieu, agrarisch; mensen helpen en verzorgen; onderzoek doen, problemen oplossen.


pijl.gif (891 bytes)  Profiel Natuur en Techniek

Natuur en Techniek is vooral bedoeld voor opleidingen waarin de exacte vakken een belangrijke rol spelen. Op het hbo staan alle technische en exacte opleidingen voor je open: elektrotechniek, bouwkunde, werktuigbouwkunde, weg- en waterbouwkunde, autotechniek, enz. Bij het werk komen veel berekeningen te pas en vaak is het belangrijk dat je ruimtelijk inzicht hebt. Ook met de computer moet je goed overweg kunnen. Ook laboratoriumwerk ligt in het verschiet, inclusief de meer technische richtingen als chemische technologie en biotechnologie.

Maar je hoeft echt niet een techneut te zijn om dit profiel te kiezen. In de milieusector is werk te vinden en je kunt met N&T ook alle opleidingen op het gebied van gezondheidszorg en landbouw en natuurlijke omgeving doen. Voor deze opleidingen is biologie aan te raden.
Verder kun je denken aan opleidingen als informatica, verkeerskunde en verkeersvlieger.
Prima vooruitzichten dus, maar je moet wel behoorlijk goed zijn in de exacte vakken.

Sectoren die goed bij Natuur & Techniek passen:
Onderzoek, productie en techniek
Leefbaarheid en milieu
Communicatie

Voorbeelden van beroepen die bij N&T passen:
Scheikundig ingenieur, bouwkundige, milieutechnoloog, communicatiespecialist, landmeter, researchmedewerker, werktuigbouwkundige, computerdeskundige, vlieger, laboratoriummedewerker, elektronicus

Samengevat:
Natuur en Techniek: adviseren over natuur, techniek, milieu. Interesse voor elektronica, machines, bouwkunde, elektriciteit, computers, hoe iets in elkaar zit, ontwerpen, rekenen en tekenen, stoffen onderzoeken, research.


   13. Studielast vwo
 In het vwo is de studielast verdeeld over:

- het gemeenschappelijk deel 

- het profieldeel 

- het vrije dee
 
  14. Inrichting profielen vwo
 
pijl.gif (891 bytes)      Gemeenschappelijk deel
Het gemeenschappelijk deel van elk profiel in het vwo omvat de onderstaande vakken: 
  Nederlandse taal en letterkunde
  Engelse taal en letterkunde
  Frans of Duits (gymnasium: Latijn of Grieks)
  algemene natuurwetenschappen
  maatschappijleer
  culturele en kunstzinnige vorming 
  lichamelijke opvoeding 

profieldelen  
Cultuur en Maatschappij   Economie en Maatschappij
Natuur en Gezondheid       Natuur en Techniek

pijl.gif (891 bytes)    profiel natuur en techniek
Dit profieldeel omvat in het vwo de onderstaande vakken:
  wiskunde B
  natuurkunde 
  scheikunde 
  1 vak kiezen uit biologie, informatica, wiskunde-D of NLT (natuur, leven en technologie)
pijl.gif (891 bytes)      profiel natuur en gezondheid
Dit profieldeel omvat in het vwo de onderstaande vakken en deelvakken:
  wiskunde A of B
  scheikunde 
  biologie
  1 vak kiezen uit aardrijkskunde, natuurkunde of NLT (natuur, leven en technologie)  
pijl.gif (891 bytes)       profiel economie en maatschappij
Dit profieldeel omvat in het vwo de onderstaande vakken:
  economie   
  wiskunde A of B  
  geschiedenis  
  1 vak kiezen uit aardrijkskunde, maatschappijwetenschappen, management & organisatie of moderne vreemde taal.  
pijl.gif (891 bytes)       profiel cultuur en maatschappij
Dit profieldeel omvat in het vwo de onderstaande vakken:
geschiedenis
wiskunde A of C
1 maatschappijvak kiezen uit aardrijkskunde, maatschappijwetenschappen of economie
1 cultuurvak kiezen uit een taal, filosofie of een kunstvak
     
 pijl.gif (891 bytes)       Vrije deel 
Officieel moet je in het vrije deel minstens ťťn vak kiezen. 
Informeer op jouw school of er aanvullende verplichtingen zijn. Op veel scholen kiezen de leerlingen twee vakken in het vrije deel. Ook zijn soms vakken of activiteiten verplicht, zoals godsdienst, loopbaan-oriŽntatie en het (profiel)werkstuk.
 

Welke opleidingen en beroepen passen het best bij een bepaald profiel?
Cultuur en maatschappij         Economie en Maatschappij
Natuur en Gezondheid       Natuur en Techniek

 pijl.gif (891 bytes)    Cultuur en Maatschappij      VWO

Het profiel Cultuur en Maatschappij is zeer geschikt voor opleidingen en beroepen in kunst en cultuur, in het onderwijs, in de sociaal-maatschappelijke sector en in de communicatie. Bij kunst kun je denken aan een opleiding tot kunstenaar aan de hogeschool voor de kunsten, maar ook aan het bestuderen van kunst bij de universitaire opleidingen kunstgeschiedenis, muziekwetenschappen, theaterwetenschappen, e.d.
Cultuur heeft veel met geschiedenis te maken. Eigenlijk is cultuur alles wat een volk in de loop der tijden heeft voortgebracht: boeken, bouwwerken, kunst, wetenschap, enz. Alle talenstudies kun je daarom hierbij rekenen. Bij dit profiel passen ook heel goed de sociaal-maatschappelijke opleidingen. Bij de universiteit kun je dan denken aan sociale wetenschappen zoals psychologie, pedagogiek, onderwijskunde, e.d. Bij het hoger beroepsonderwijs zijn maatschappelijk werk en dienstverlening en culturele en maatschappelijke vorming voorbeelden. Met c&m kun je goed een rechtenopleiding aan de universiteit gaan doen. Ook voor beroepen in het onderwijs is dit profiel erg geschikt al zal voor sommige opleidingen, zoals leraar in een exact vak, een ander profiel verplicht zijn. Alle vakken van c&m hebben met communicatie te maken: het overbrengen van informatie aan anderen. Daarom kun je met dit profiel ook goed terecht in opleidingen in de sector communicatie.

Sectoren die goed bij Cultuur & Maatschappij passen:
Onderwijs en hulpverlening                      Sociale wetenschappen
Controle                                                          Geschiedenis en kunst
Kunst                                                               Talen
Communicatie                                                Rechten

Voorbeelden van beroepen die bij c&m passen:
beeldend kunstenaar, historicus, archeoloog, journalist, leraar, maatschappelijk werker, taalkundige, psycholoog, advocaat, kunsthistoricus, dramaturg, musicoloog, mode-ontwerper.


pijl.gif (891 bytes)    Economie en Maatschappij   VWO

Het profiel Economie en Maatschappij is heel geschikt voor degenen die in de richting van economie, handel, management, communicatie of toerisme verder willen gaan. Niet alle economische opleidingen kun je met wiskundeAl, 2 doen. Voor b.v. econometrie en actuariŽle wetenschappen moet je wiskunde Al,2 vervangen door wiskunde Bi (Of WiB1,2).
Op hbo-niveau denk je bij dit profiel aan (heao-)opleidingen als commerciŽle economie, bedrijfseconomie en management, economie en recht. Wo- en hbo-opleidingen in de richting van bestuur (meestal bij de overheid) en management (meestal bij het bedrijfsleven) zijn b.v. bestuurskunde en bedrijfskunde. Met E&M ben je daar goed op voorbereid. Voor een rechten-opleiding is E&m een uitstekend profiel. Omdat je ook aardrijkskunde in je profiel hebt, is E&M het aangewezen profiel om de universitaire opleiding sociale geografie te gaan doen. Ook een opleiding als economische en consumentenwetenschappen in Wageningen heeft veel met aardrijkskunde (en economie) te maken. Verder is E&M het beste profiel voor toeristische hbo- opleidingen, zeker als je in het vrije deel Frans  en/of Duits  kiest. Vanwege de vele vakken op het gebied van communicatie en maatschappij in E&M is dit profiel heel goed voor opleidingen in de communicatie (mits niet technisch), in het onderwijs (mits niet exact) en in de sociaal-maatschappelijke richtingen. Je zou voor dit profiel eigenlijk een beetje ondernemend moeten zijn en van organiseren moeten houden, want uiteindelijk is de kans groot dat je een leidende functie in het bedrijfsleven of bij de overheid krijgt.

Sectoren die goed bij Economie & Maatschappij passen:
Controle                         Economische wetenschappen
Handel                            Rechten
Administratie                 Bedrijfswetenschappen
Vervoer 
Communicatie
Bestuur

Voorbeelden van beroepen die bij E&M passen:
econoom, jurist, advocaat, bedrijfskundige, bestuurskundige, public-relations-officer, marktonderzoeken, sociaal geograaf, accountant, uitgever, journalist, personeelswerker, belastingconsulent.


pijl.gif (891 bytes)    Natuur en Gezondheid    VWO

Dit profiel doe je als je belangstelling hebt voor mensen, dieren en planten. Bij 'belangstelling voor mensen' moetje dan in de eerste plaats denken aan de zorg voor de gezondheid. Met dit profiel kun je universitaire opleidingen gaan doen zoals geneeskunde, tandheelkunde en farmacie en hbo-opleidingen als fysiotherapie en logopedie. Overigens speelt bij de meeste van deze beroepen het omgaan met mensen ook een belangrijke rol. Ook voor de opleidingen die met dieren en planten te maken hebben, zit je goed met N&G. Denk aan de wo-opleidingen diergeneeskunde en biologie en aan de landbouwkundige en andere opleidingen in Wageningen. En denk op hbo-niveau aan agrarische richtingen als bos- en natuurbeheer, veehouderij, enz. Verder is N&G een goed profiel voor milieuopleidingen. Voor de meer technische zoals milieutechnologie is wb2 vereist. Dat zou je dan in je vrije deel kunnen doen. Ook de studie scheikunde aan de universiteit kun je met dit profiel doen.  Je bent dan nog beter voorbereid. Verder horen de opleidingen op het gebied van voeding in dit rijtje thuis. Denk aan voeding en gezondheid in Wageningen en de hbo-opleiding diŽtetiek. Veel mogelijkheden dus, maar pas op: je moet wel met de exacte vakken uit de voeten kunnen, anders krijg je problemen.

Sectoren die goed bij Natuur en Gezondheid passen:
Gezondheidszorg                                      Medische opleidingen
Onderzoek, productie en techniek       Wiskunde en natuurwetenschappen
Agrarische sector                                       Landbouwwetenschappen
Leefbaarheid en milieu

Voorbeelden van beroepen die bij N&G passen:
huisarts, specialist, tandarts, apotheker, landbouwkundig ingenieur, landschapsarchitect, laboratorium-medewerker, bacterioloog, milieudeskundige, fysiotherapeut, diŽtist.


pijl.gif (891 bytes)    Natuur en Techniek     VWO

Natuur en Techniek is vooral bedoeld voor opleidingen waarin de exacte vakken een belangrijke rol spelen.
Voor universitaire opleidingen als wiskunde, natuur- kunde en sterrenkunde en de meeste technische studies moetje dit profiel hebben om zonder meer toegelaten te worden. Ook op het hbo staan alle technische en exacte opleidingen voor je open. En die niet alleen. Met N&T kun je ook de meeste opleidingen doen waarbij de exacte vakken een minder prominente rol spelen. Als je wilt, kun je er ook rechten mee gaan studeren (en je misschien specialiseren in exacte onderwerpen). omdat N&T een profiel is voor natuurwetenschappelijke onderzoekers, kun je ook terecht in de milieusector, en dan vooral in de meer technische opleidingen.

Sectoren die goed bij Natuur & Techniek passen:
Onderzoek, productie en  techniek            Wiskunde en natuurwetenschappen
Vervoer                                                               Technische wetenschappen
Communicatie (technisch)
Leefbaarheid en milieu

Voorbeelden van beroepen die bij N&T passen:
scheikundig ingenieur, architect, milieutechnoloog, communicatiespecialist, geoloog, researchmedewerker, werktuigbouwkundige, biochemicus, sterrenkundige, wiskundige, vlieger, landmeter, electrotechnicus.

 
  17. Vakken met zowel schoolexamen als centraal examen
 
Nederlands

Fries1

Alle moderne vreemde talen   

Latijn

Grieks


Economie

Management en organisatie

Wiskunde A 

Wiskunde B

Biologie 

Natuurkunde

Scheikunde
Culturele en kunstzinnige vorming 2,3

Filosofie

Geschiedenis

Maatschappijleer

Aardrijkskunde
 
 

   18.  Vakken met alleen een schoolexamen
 
Algemene natuurwetenschappen

Maatschappijleer (gemeenschappelijk deel)

Culturele en kunstzinnige vorming 

Klassieke culturele vorming

Informatica

Lichamelijke opvoeding

NLT (natuur, leven en technologie)