Het labyrint

 

Over de gehele breedte van het middenschip en de lengte van de derde, en vierde travee is met zwarte en witte tegels in de kathedraal van Chartres een labyrint aangelegd. Jammer genoeg staan er tegenwoordig vaak stoelen op, waardoor er weinig meer van te zien is.

De afbeelding van dit mythologische motief uit de heidens-Griekse Oudheid op de vloer van kathedralen uit de 13de eeuw - nog aanwezig in de kathedraal van St.-Ouentin, opnieuw aangelegd in Amiens, aangetoond in onder andere de kathedralen van Sens, Reims en Auxerre -is een verrassend en gecompliceerd verschijnsel. In de heidense Oudheid werd het labyrint alleen in profane gebouwen en nooit in tempels afgebeeld, in de Middeleeuwen kwam het echter alleen in of bij kerken voor.

Het cijfer 11 betekent in de christelijke getallensymboliek zonde, onmatigheid, overdrijving. Het overschrijdt het volkomen getal 10, maar bereikt het eveneens volkomen getal 12 niet. 'Elf is de zonde. Elf overschrijdt de Tien Geboden'.

 

Quick run through the labyrinth next to the Chartres Cathedral in Chartres, France. Taken on 2005 Feb 6
Het labyrint van Chartres bezit aan de buitenrand 113 'tanden'. De ingang bevindt zich in het westen en omdat de christelijke kerk ook altijd een weg voorstelt, van de ingang in het westen tot het altaar, is dit dus een uitnodiging de doolhof te betreden. Deze bestaat uit elf concentrische rondingen, met 28 bochten en is 261,5 m lang. Het cijfer 11 betekent in de christelijke getallensymboliek zonde, onmatigheid, overdrijving. Het overschrijdt het volkomen getal 10, maar bereikt het eveneens volkomen getal 12 niet. 'Elf is de zonde. Elf overschrijdt de Tien Geboden'.

Dit labyrint met elf gangen stelt daarom een zondige wereld voor, waarop echter wel het christelijke heilsteken is gedrukt: de keerpunten vormen samen een kruis. Het volgen van de weg door het labyrint, waarvoor concentratie en een meditatieve instelling nodig zijn, is een initiatieweg, een louteringsweg voor de ziel die een voorbereiding vormt op de ontmoeting met God. In het centrum van het labyrint huist volgens de mythe de Minotaurus, Satan volgens christelijke begrippen, die door Theseus (dat wil zeggen Christus) werd verslagen.

Gezicht op het interieur van de kathedraal. Het is interessant om te zien hoe bezoekers de weg van het labyrint volgen.
Het verschil van dit labyrint met het klassieke type is echter dat door de middeleeuwse doolhof slechts één weg leidt, er is geen keuze mogelijk en men kan dan ook niet verdwalen. Wie de weg van de christelijke heilsleer zonder dwalingen volgt, bereikt het centrum, de verlossing, al lijkt de kronkelende levensweg steeds als men het doel bijna genaderd is, er met een scherpe bocht weer van weg te voeren.

Slechts één weg leidt naar het centrum, de verlossing

Het labyrint van Chartres schijnt nog andere, op getallen gebaseerde geheimen in zich te bergen, waarop hier maar kort kan worden ingegaan. Zo kan het getal 273, het aantal van de witte stenen, ook als 3 x 91 worden geschreven. De betekenis van de 3 als 'goddelijk' getal hoeft hier niet nader te worden toegelicht; 91 staat hiervoor een zogenaamde 'volle 13', dat wil zeggen de som van de getallen 1 tot en met 13. De 13 kan als het hogere principe, ofwel de vervulling van de 12 worden gezien en op Christus wijzen als de dertiende, te midden van twaalf apostelen. 'Het getal 13 duidt op het één makende, alles omvattende principe, waarmee de meest uiteenlopende eenheden van twaalf onder een hogere gezichtpunt kunnen worden samengevat'.

Dit kan worden uitgebreid: 'De dertien is echter het symbool van het in een twaalfvoud van oerkrachten onderverdeelde geheel van de wereld, het geheel dat zingevend en doelaanwijzend als dertiende boven deze twaalf zweeft'. De rozet in het midden van het labyrint -bezit zes lussen van elk twee stenen, de ingang kan dan als zevende, ofwel dertiende element worden geteld.

Het getal 112 (aantal tanden van de buitenste rand) is samengesteld uit 4 x 28, wat allereerst een verwijzing naar de tijdelijkheid (maandritme) is. Dit getal kan echter ook als 10+2+40+60 worden geschreven. Volgens de Hebreeuwse getallen- en lettermystiek vormen deze getallen, in Hebreeuwse letters overgezet, het woord 'Messias'! Eens te meer wordt duidelijk hoe de leer van de getallen, hier zelfs letterlijk, ten grondslag ligt aan de kathedraal.

 

Bron tekst en schematische tekeningen van de tympanen: Chartres. Complete gids voor de kathedraal. M. Ladwein. Zeist 2000. Uitgever: Indigo (Overname tekst en schema's met toestemming van de uitgever)

Het bovenstaande boek is een uitstekend startpunt voor een profielwerkstuk C&M. Beperk je keuze tot een aspect, bv getallensymboliek

Samenstelling bronmateriaal uitsluitend en alleen ten behoeve van het nieuwe vak ckv-2 uit het profiel C & M voor havo en atheneum en tehatex. Meewerken aan deze site? Opsturen via e-mail is voldoende. 03/12/2010 last update VAKLOKAAL CKV-2 Digischool