Stekelbaars
Gasterosteus aculeatus

Bijna elk kind heeft in zijn jeugd wel eens met een schepnetje op stekelbaarsjes gevist. Hij wordt dan ook meestal gezien als een heel 'ordinair' visje. Desondanks blijkt het toch een heel bijzonder visje te zijn. Alleen al vanwege het feit, dat het stekelbaarsje (één van de kleinste zoetwatervissen) één van de sterkste vissoorten is wat betreft leefomgeving. Hij is zelfs nog in de kleinste sterk vervuilde slootjes of kanaaltjes te vinden. Hij komt ook voor in het zoute water van de Grevelingen en de Oosterschelde.

Het gewone driedoornige stekelbaarsje wordt maximaal 8 cm. Hij heeft in plaats van een rugvin met stekelstralen, alleen 3 stekels op zijn rug. Op zijn buik heeft hij één stekel, en een zachte vinstraal. De kleur van zijn, met beenplaten beklede, rug is donker en wordt naar de buik toe zilverachtig.

Naast het driedoornige stekelbaarsje bestaat er bij ons nog het tiendoornige stekelbaarsje, maar in Nrd. Amerika en in andere landen kent men ook nog de tweedoornige, de vierdoornige, ja zelfs de vijftiendoornige stekelbaars. De in het zoute water voorkomende, zeenaalden, zeepaardjes en de in de tropen levende lancetvissen werden ook lange tijd als familie leden gezien. Dit kwam door een aantal oppervlakkige overeenkomsten, zoals: afzonderlijke stekels als rugvin, benige plaatjes als huidbedekking en verlenging van de kaken. Tegenwoordig worden zij nu toch als een aparte groep gezien.


De stekelbaarsjes zijn geen hele snelle zwemmers, dus is hun menu aangepast. Ze voeden zich met insectenlarven, kleine weekdieren maar deinzen er ook niet voor terug om zich te voeden met viskuit van andere vissen.

Heel bijzonder is hun broedzorg. En zelfs de hofmakerij door het mannetje is al heel speciaal. Eerst maakt het mannetje een nest van plantendelen op de bodem. Dan voert hij, ten opzichte van het vrouwtje, een baltsdans uit, hij heeft zich daarvoor zelfs in zijn bruidskleed gestoken; rode keel en buik en helderblauwe ogen. Hiermee lokt hij het vrouwtje naar zijn nest en dwingt haar, daar haar eieren af te zetten. Daarna zullen zij de eieren, en daarna de jongen, de eerste paar dagen blijven bewaken.

Verspreidingsgebied
Alle zoete meren en plassen
Zeeland
Foto's & tekst
Email: Ron Offermans