Zoetwaterspons
Spongilla lacustris

Van de duizenden verschillende soorten sponzen komen er maar enkele in zoetwater voor. Deze buitengewoon succesvolle levensvorm neemt in het zoete water daarom dan ook maar een bescheiden plaatsje in. Vaak, verscholen onder een overhangende veen-of kleiwand, zitten kolonievormende sponzen, vaal geel- of groenachtig van kleur, duidelijk afgetekend tegen de donkere ondergrond. In sommige gevallen kunnen zij enige vierkante meters klei of veen bedekken. Zij filteren het water en halen daar de benodigde voedingsstoffen uit. Op hun beurt vormen zij weer onderdak aan vele andere organismen. Algen kunnen ook binnen de lichaamweefsels van de spons leven en geven de sponzen op sommige plaatsen hun groenachtige kleur.




In de winter sterven grote stukken af om vervolgens in het voorjaar weer aan te groeien. Minder vaak tref je sponzen aan op takken. Daar vrijhangend vormen zij dan zelf weer takvormige aanhangsels, om zo, zoveel mogelijk oppervlakte van hun lichaam aan het water bloot te stellen.


Midden in de winter maakte ik een foto van, voor mij onbekende, kleine gele bolletjes. Na wat navraag via discussieforums kreeg ik van Harry Holsteijn de volgende verklaring:

Volgens Harry zijn het zogenaamde gemmulae en daar is hij vrij zeker van. Echter hij ziet er normaal nog veel meer van bij elkaar - misschien zijn er al vele losgeraakt, gevallen. In simpel Nederlands gezegd: het zijn overwinteringskiempjes (verpakte cellenklontjes) van een spons. Welke soort? Daar is niet met zekerheid een uitspraak over te doen. Daarvoor moeten de gemmulae zelf, een microscoop en een scalpel aan te pas komen. En dat gaat nog niet via het World Wide Web. Wie weet komt dat nog. Hij kent ze in wit en in geel tot geelbruin. Vaak zitten ze op substraten waar eerst grote plakken spons op zaten (soms herken je nog een resterend deel van het al dan niet al dode of afstervend sponsweefsel), of je treft het aan als korrels in het deels afgestorven, deels nog levende sponsweefsel. Vanaf de herfst zijn ze te vinden.

Verspreidingsgebied
Alle zoete meren en plassen
Foto's & tekst
Email: Ron Offermans