Penneschaft
Tubularia indivisa (Linnaeus, 1758)

Tubularia indivisa is een hydropoliep. Zij vormt kolonies bestaande uit afzonderlijke buisjes die aan de basis samensmelten. Aan het einde van die tot 20 cm. lange buisjes bevindt zich een poliep met dubbele tentakelkrans. De tentakelkrans is in het bezit van netelcellen, maar voor sommige naaktslakken vormt dat geen afweer. In tegendeel: er zijn naakslakken (zoals de Slanke waaierslak) die de netelcellen, die zij tijdens het opeten van de poliep naar binnen krijgen, opslaan in hun eigen lichaam en gebruiken voor hun eigen verdediging.


Zowel bij kwallen als hydropoliepen zie je in de loop van de tijd vaak een afwisseling tussen een vastzittend en een vrijzwemmend stadium. Deze verschillende stadia zien ze er uit als heel verschillende levensvormen. Tijdens de gelijke stadia vertonen kwallen en hydropoliepen, in die cyclus, meestal wel een redelijke gelijkenis, maar op sommige punten zijn er toch wat verschillen in bouw. Bij kwallen overheerst meestal het vrijzwemmende stadium en bij hydropoliepen meestal het vastzittende stadium.

Hoe de cyclus bij Tubularia indivisa verloopt wordt hieronder beschreven door de mariene ecoloog Godfried van Moorsel (ecosub).

Bij hydropoliepen ontstaat vrijwel altijd een kwalstadium (=hydromeduse) dat voor de geslachtelijke voortplanting zorgt. Bij sommige soorten laat dit kwalletje echter niet los en blijft in een min of meer gereduceerde vorm aan het poliepstadium vast zitten. Dat wordt daarmee dus een soort voortplantingsorgaantje en dat noem je dan een gonofoor. Tubularia indivisa is zo'n soort en de gonoforen zijn de bolletjes die je hierboven tussen de twee tentakelringen ziet. Vrouwelijke gonoforen kennen een geringe reductie: die zijn nog duidelijk te herkennen als kwalletje met soms vier radiaire kanalen en een tentakeltje. De mannelijke gonoforen zijn bij deze soort sterker gereduceerd: dit zijn slechts bolletjes. De eieren en zaadcellen ontstaan dus aan het vastzittende stadium. Ook de bevruchting vindt nog plaats in de gonofoor. Zoals bij alle neteldieren ontstaat uit de bevruchte eicel een planulalarve, maar deze ontwikkelt zich bij Tubularia - nog steeds in de gonofoor - verder tot een 'actinula', een larve met tentakels. Daarna komt deze vrij in het water. Die actinula is dus eigenlijk alweer het volgende poliepstadium. Bij Tubularia indivisa heeft de actinula zelfs al de twee tentakelkransen en kan zich dan ook heel snel vestigen; vaak al op de steeltjes van het ouderdier.

Meer informatie over de Tubularia indivisa bij: St. Anemoon
De onderwaterwereld

Verspreidingsgebied
Zeeland
Foto's & tekst (indien niet anders vermeld: Ron Offermans
Laatste update 23 februari 2005