Steenkoraal
Anthozoa
Hardkoraalformatie in het water bij de malediven

Steenkoralen zijn voor een groot deel verantwoordelijk geweest voor het ontstaan van geologische formaties zoals het grote barriŤrerif bij Australie en koraaleilanden (atollen) zoals de Malediven in de Indische Oceaan. Het lijkt onwaarschijnlijk, dat deze hele kleine koraalpoliepen, die individueel vaak niet groter zijn dan 2 tot 30 mm., instaat zijn geweest om dergelijke omvangrijke constructies en bouwsels te maken. Toch zijn het deze kleine bloemdiertjes, die dankzij hun enorme grote aantallen en de miljoenen jaren dat zij al in de oceanen leven, dit allemaal hebben doen ontstaan.


Duidelijk zijn de levende poliepen te zien bovenop het reeds afgestorven koraal

Steenkoralen behoren evenals de, ook in de Zeeuwse wateren levende, zeeanemonen tot de onderklasse Hexacorallia (hexa betekent zes). Alle bloemdieren binnen deze groep hebben zes tentakels, of een veelvoud van zes. Dit in tegenstelling tot de Octocorallia, (octo is acht). Deze dieren hebben allemaal een kroon van acht tentakels, of een veelvoud van acht. Onder deze Octocorallia vallen de zachte, hoorn-en lederkoralen. De enige vertegenwoordiger van deze groep, die bij ons voorkomt, is de dodemansduim.

Het klimaat bij ons en de omringende landen is niet gunstig genoeg voor harde koralen. Om te kunnen leven en groeien hebben zij watertemperaturen nodig van 20 tot 28 graden en zelfs dan is hun groeitempo niet meer dan enkele centimeters per jaar. Ook hebben zij veel licht nodig en dat is in ons troebele water absoluut onvoldoende aanwezig.


Detailopname van de individuele poliepen

Vooral 's nachts wordt er door de koraalpoliepen actief naar voedsel gevist. Wanneer de onderste waterlagen, die rijk aan plankton zijn, opstijgen, wapperen ze met hun, met netelcellen uitgeruste, tentakels door het water en filteren het van minuscule larven en bacteriŽn. Gebleken is dat dit maar voor een klein gedeelte in de voedselbehoefte kan voorzien. Veel belangrijker zijn de in het lichaamsweefsel aanwezige "zoŲxantellen".
ZŲoxantellen zijn ŤŤncellige algen die door de koraalpoliep meteen in de stofwisselingskringloop worden opgenomen en zodanig als een soort krachtvoer fungeren. Licht is "daarom" zo belangrijk, omdat algen er volledig van afhankelijk zijn.


Detailopname van hersenkoraal (malediven)

Hoewel koraalpoliepen individuele dieren zijn, vormen ze toch een onlosmakelijk geheel. Via plooien, van de naast elkaar levende poliepen, zet de darm zich voort door alle dieren heen. Zo zijn alle koraalpoliepen in een kolonie met elkaar verbonden.

In tropische zeeŽn leven enkele honderden verschillende soorten koraal waarvan bekend is dat zij rifvormend zijn. De kleine poliepjes zelf lijken het meest op hele kleine zeeanemoontjes waarvan alleen de mondschijf met de kleine tentakeltjes te zien is. De rest van het lichaam blijft verborgen in het massieve gemeenschappelijke kalkskelet. Het skelet van de steenkoraal wordt afgescheiden door het ectoderm, en is dus een uitwendig skelet. Dit kalkskelet blijft achter als het bloemdiertje sterft. Dit vormt dan weer een ideale ondergrond voor een volgende generatie en zo groeit een koraalformatie heel langzaam stukje bij beetje.


Geweikoraal (caribbean)

De typische manier waarop zo'n gemeenschappelijk kalkskelet groeit is per soort heel verschillend en is in de meeste gevallen ook verantwoordelijk voor de naamgeving. Zo zijn er; hersenkoralen, hertshoornkoralen, tafelkoralen, geweikoralen en ga zo maar door. Elke soort heeft zo ook zijn eigen plaats, soms solitair en soms bedekken ze enorme gebieden. Tezamen zorgen ze voor schuilplaatsen en voedsel voor ontelbare andere zeedieren zodat er op het tropische rif een onwaarschijnlijk grote verscheidenheid aan leven heeft kunnen ontstaan.

Verspreidingsgebied
o.a. Rode Zee
Foto's & tekst
Email: Ron Offermans