manteldieren

Het bekendste manteldier is de zakpijp. Zijn lichaam is eenvoudig van bouw en bestaat voor een groot gedeelte uit een buisvormige "mantel". Dat blijkt een hele succesvolle levensvorm te zijn en zakpijpen komen daarom ook in vrijwel alle wereldzeeŽn voor.

Het zijn echte waterfilteraars. Met zijn bovenste opening (sifo) zuigt hij water naar binnen, dat vervolgens in de kieuwkorf van plankton deeltjes wordt ontdaan. Het verwerkte water verlaat via een zijdelingse sifo weer het lichaam. Zo kunnen sommige soorten wel 200 liter water per uur ontdoen van, voor de zakpijp belangrijke, voedseldeeltjes.

Er zijn solitaire- en kolonievormende zakpijpen. De solitaire zijn meestal makkelijk herkenbaar als zakpijp. Bij de kolonievormende soorten ligt dat een stuk moeilijker. Soms is het bij, onbekende soorten, moeilijk te zien of het om sponzen of zakpijpen gaat. Als men het dier zou ontleden wordt het echter snel duidelijk. Zakpijpen hebben, in tegenstelling tot sponzen, gespecialiseerde organen zoals maag, darm en hart.

Hoe de individuen binnen een kolonie met elkaar zijn vergroeid verschilt per soort. Soms alleen maar aan de basis, soms met een groot gedeelte van hun lichaam, en soms is alleen nog maar de instroom opening van het individu te zien. Deze ligt dan rond een gemeenschappelijke uitstroom opening. Met honderen tot vele duizenden, vormen zij gezamelijk een soort matrix en bedekken met hele plakkaten de rotsige bodem, of groeien bovenop andere levensvormen. Door deze gevarieerde lichaamsbouw kan de verschijningsvorm van zakpijpen heel divers zijn.

Zakpijpen zijn hermafrodiet. Dat wil zeggen dat ze zowel sperma als eieren voortbrengen, echter wel op uiteenlopende tijdstippen. Bij kolonievormende soorten vindt de bevruchting intern plaats. De larven van de zakpijpen lijken op kikkervisjes en gaan, voor een hele korte tijd, in het plankton op. Zij hebben ook een primitieve ruggegraat die weer verdwijnt als de larve zich heeft vastgezet op een vaste ondergrond. Daarom word er wel beweerd dat zij de schakel vormen tussen gewervelde en ongewervelde dieren.
Kolonievormende zakpijpen Tweekleurige slingerzakpijp
Gewone slingerzakpijp
Diplosoma listerianum
Druipzakpijp
Glanzende bolzakpijp
Paarse geleikorst
Zeeland
Didemnum molle
tropen

Solitaire zakpijpen Doorschijnende zakpijp
Knotszakpijp
Ruwe zakpijp
Zeeland


Terug naar Flora & Fauna