Begrippenlijst 'Spanje'

INDEX :

ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ

- A -

Aantrekkingsfactoren

Omstandigheden in een gebied die als prettig worden ervaren en waardoor migranten worden aangetrokken.

AbsenteÔsme

Verschijnsel waarbij grootgrondbezitters vaak niet zelf wonen op hun latifundia, maar zich in de stad bezighouden met bijvoorbeeld politiek. Direct toezicht op en betrokkenheid bij het bedrijf is zo klein.

Afscheidingsbeweging

Het streven van een groep mensen in een gebied naar afscheiding van dat gebied van een land waartoe men behoort.

Afstotingsfactoren

Omstandigheden in een gebied die als onprettig worden ervaren en waardoor mensen worden aangezet om te gaan migreren.

Afzetmarkt

De klanten van jouw product.

Afzettingsgesteente

Gesteente dat ontstaat door het neerleggen van verweringsmateriaal, ook wel sediment genaamd. Later wordt dit materiaal langdurig samengeperst tot zand-, kalk- of leisteen.

Agglomeratie-effect

Het verschijnsel dat de vestiging van een groot bedrijf in een stad andere bedrijven aantrekken die op hun beurt weer mensen en bedrijven aantrekken.

Agglomeratievoordelen

Positieve redenen die bedrijven hebben om zich op een bepaalde plek te vestigen.

Agrarische Hervorming

Verbetering van de landbouw door een betere manier van produceren en betere benutting van het land. Het gaat vaak om schaalvergroting.

Agro-industrie

Industrie die zich richt op verwerking van producten uit de land- en tuinbouw.

Alhambra

Groot complex uit de Moorse tijd. Het is te zien in Granada en trekt veel toeristen. De Arabische naam was al-Hamra wat 'het rode fort' betekent.

All-inn-vliegreis

Vorm van vakantie waarbij je bij een reisbureau een geheel verzorgde reis boekt, inclusief vliegreis en hotel.

Alpien Gebergte

Gebergte dat is ontstaan tijdens de Alpiene plooiingsfase. Deze periode vond plaats tijdens het Tertiair dat van 80 tot 1 miljoen jaar geleden o.a. de Alpen liet ontstaan.

Aneto

Met 3404 meter de hoogste berg in Spanje. Ligt in de PyreneeŽn.

Arbeidscontract

Afspraak waarbij een land gastarbeiders uitnodigt in haar land te komen werken. Loopt het contract af, dan keren deze arbeiders weer terug naar hun eigen land.

Arbeidsextensief

Vorm van werken waarbij weinig handkracht nodig is en veel machines worden gebruikt.

Arbeidsintensief

Vorm van werken waarbij veel handkracht nodig is en weinig machines worden gebruikt.

Assemblage

Het in elkaar zetten van onderdelen waarna het eindproduct wordt verkocht. Er worden geen onderdelen gemaakt en er vindt ook geen onderzoek plaats.

Autarkie

Het bewust streven naar jouw economie onafhankelijk te maken van het buitenland. Tot 1960 was dit de officiŽle politiek.

Automatiseren

Vorm van mechaniseren waarbij computers machines aansturen. Hierdoor zijn minder arbeidskrachten nodig bij het arbeidsproces.

Automatiseren

Vorm van mechaniseren waarbij computers machines aansturen. Hierdoor zijn minder arbeidskrachten nodig bij het arbeidsproces.

Autonome Gebieden

Gebieden binnen Spanje met een eigen cultuur en regionale taal en met een beperkte zelfstandigheid.

Terug naar de Index

- B -

Balansiyah

Arabische benaming voor Valencia.

Balearen

Groep eilanden in de Middellandse-Zee, behorend bij Spanje. Vooral het hoofdeiland Mallorca, maar ook Ibiza, is erg in trek bij de toeristen.

Barracas

Spaanse benaming voor een krottenwijk.

Barracas Verticales

Spaanse benaming voor de snel uit de grond gestampte flatgebouwen met weinig comfort voor de bewoners. Ze waren bedoeld voor bewoners van de krottenwijken.

Bedekkingsgraad

Mate waarin een gewas de bodem bedekt. Hoe kleiner deze bedekking, hoe grote de kans op bodemerosie.

Bedrijfsvergroting

Het groter maken van een bedrijf. Het is dan vaak beter mogelijk machines in te zetten. Ruilverkaveling kan hierbij ook helpen.

Bekken

Plat, laaggelegen gebied tussen twee gebergtes in. Voorbeelden zijn het Bekken van Oud-KastiliŽ en het Bekken van Nieuw-KastiliŽ Bergboerenregeling Boeren in gebieden met veel reliŽf krijgen extra subsidie van de Europese Unie.

Beroepsbevolking

Alle mensen in een land die werken of willen werken.

Betonnen Gordijn

Benaming voor de geheel met hotels volgebouwde toeristische Costa's.

Bevolkingsdichtheid

Het aantal mensen dat er gemiddeld per vierkante kilometer woont in een bepaald gebied.

Bevolkingsspreiding

De spreiding van de bevolking over een bepaald gebied.

BNP

Zie Bruto Nationaal product.

Bodemerosie

Afvoer van de bovenste laag van de bodem door stromend water of de wind. Vaak wordt dit door de mens veroorzaakt (ontbossing of verzilting).

Bodemerosie

Afvoer van de bovenste laag van de bodem door stromend water of de wind. Vaak wordt dit door de mens veroorzaakt (ontbossing of verzilting).

Bodemkapitaal

De waarde die grond bezit om gewassen op te verbouwen. Wordt de bodem aangetast door bodemerosie of verzilting dan verdwijnt de waarde en dus het kapitaal.

Bodemkapitaal

De waarde die grond bezit om gewassen op te verbouwen. Wordt de bodem aangetast door bodemerosie of verzilting dan verdwijnt de waarde en dus het kapitaal.

Boycot

Verbod om handel te drijven met een bepaald land. Doel hiervan is dit land te straffen en het te isoleren van de wereldgemeenschap. Spanje kreeg in 1946 te maken met een economische boycot, ingesteld door de Verenigde Naties.

Breuk

Scheur in de aardkorst waarlangs veelal een gebied is opgeheven of juist is weggezakt. Ze ontstaan tijdens periodes van plooiing.

Bruto Nationaal product

De waarde van alle goederen en diensten die in een bepaald jaar in een bepaald land worden geproduceerd.

Buenos Dias/ Tardes/ Noches

Spaans voor Goede-morgen/ middag/ avond.

Terug naar de Index

- C -

Campo

Spaans voor land.

Capillaire Opstijging

Het via kleine gronddeeltjes opstijgen van grondwater in de bodem. Bij hoge temperatuur kan dit water verdampen waardoor zout achterblijft. Dit proces wordt verzilting genoemd.

Castelli

Spaans voor kastelen. De landstreek CastiliŽ heeft hier zijn naam aan te danken.

Castelli

Spaans voor kastelen. De landstreek CastiliČ heeft hier zijn naam aan te danken.

Catalanisering

Het streven van de overheid van CataloniŽ om de eigen taal en cultuur algemeen te laten zijn. Op scholen werd Catalaans als voertaal ingevoerd.

Catalanisering

Het streven van de overheid van CataloniČ om de eigen taal en cultuur algemeen te laten zijn. Op scholen werd Catalaans als voertaal ingevoerd.

Cerda

Bedenker van het uitbreidingsplan de 'Ensanche' in Barcelona.

Ceuta

Spaanse stad in Marokko, in Noord-Afrika.

Citrusvruchten

Sinaasappels, grapefruits of citroenen die groeien in het Middellandse-Zeegebied.

Columbus

Verliet in opdracht van de Spaanse koning Spanje in 1492 om een zeeroute naar IndiŽ te vinden. In plaats daarvan kwam hij in Midden-Amerika terecht. Dit was het begin van een periode van Spaanse overheersing in deze regio.

Comarcas

Gebieden rond de centrale stad. Barcelona omvat er zeven, CataloniŽ vijftig.

Comarcas

Gebieden rond de centrale stad. Barcelona omvat er zeven, CataloniČ vijftig.

Como Esta Usted

Spaans voor 'hoe maakt u het?'

Concurrentiekracht

De mate waarin een gebied of land weet te concurreren met een ander land of gebied.

Continentaal Klimaat

Klimaattype met koude winters en zeer warme zomers.

CoŲperatie

Samenwerkingsverband tussen meerdere personen of bedrijven.

Costa

Spaans voor kust.

Cultuurtoerisme

Vorm van toerisme waarbij de toerist een vakantie plant in een gebiedmet een mooi landschap of cultuur, geschiedenis of levenswijze van de bewoners.

Terug naar de Index

- D -

Dagloner

Iemand die per dag wordt aangesteld, bijvoorbeeld om te oogsten.

Deviezen

Buitenlandse betaalmiddelen die minder onderhevig aan inflatie (waardevermindering) zijn dan de eigen Spaanse peseta.

Deviezen

Buitenlandse betaalmiddelen die minder onderhevig aan inflatie (waardevermindering) zijn dan de eigen Spaanse peseta.

Diagonal

Weg in Barcelona waaraan zich de belangrijkste kantoren hebben gevestigd.

Dictatuur

Eťn man heeft de absolute macht in het land. Franco is een voorbeeld van zo'n dictator. Van democratie is dan geen sprake.

Diensteneconomie

Een opbouw van de economie waarbij het aandeel van de diensten in de productie erg groot is.

Directe Werkgelegenheid

De banen die direct ontstaan door een bepaalde activiteit. Bij het toerisme gaat het om banen in hotels, bij touringcarbedrijven en in souvenirwinkels

Doelstelling-1-gebied

Gebied dat vanwege een ontwikkelingsachterstand steun van de Europese Unie krijgt. Hiermee wordt de economie in dat gebied bevorderd.

Doelstelling-2-gebied

Gebied met afnemende economische activiteiten, die ondersteund wordt in de omschakeling naar andere activiteiten.

Drainage

Het kunstmatig afvoeren van water van een stuk land.

Drempelwaarde

Het minimum aantal klanten dat nodig is om een bedrijf rendabel te laten produceren.

Terug naar de Index

- E -

Economisch Kolonialisme

Sterke economische beÔnvloeding van een gebied door een ander gebied. Het maakt een gebied economisch afhankelijk en kwetsbaar.

Economisch Wonder

Periode van 1960-1974 waarin de economie van Spanje sterk groeide.

Economische recessie (crisis)

Periode waarin het in een land of zelfs in de wereld slechter gaat met de economie. Overproductie leidt tot faillissementen en massa-ontslagen. De werkloosheid groeit en de bestedingen lopen terug.

Economische Vluchtelingen

Vluchtelingen die hun land zijn ontvlucht in de hoop op een beter bestaan in een ander land.

ECU

Betaalmiddel binnen de Europese Unie.

EFRO

Letterlijk Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling. Geldpotje waaruit de Europese Unie achtergebleven regio's stimuleert.

El Milagro Espanol

Het economische wonder dat plaatsvond in de periode 1960-1974.

El Pais

Belangrijke Spaanse krant.

Elite

Kleine groep rijke en invloedrijke personen.

Emigratie

Het uit je eigen land verhuizen naar een andere land om je daar te gaan vestigen

Emigratiegolf

Periode waarin veel mensen tegelijk een land verlaten om zich in een ander land te gaan vestigen.

Endogene Krachten

Krachten die van binnenuit de aarde het uiterlijk van de aarde veranderen. Voorbeelden zijn plooiing en vulkanisme.

Ensanche

Bekende uitbreidingswijk van Barcelona. Het kent een strak stratenpatroon en is opgezet om de sterke urbanisatie op te vangen. Architect was Cerda.

ETA

Letterlijk 'Eezkadi Ta Azkatazuna. Dit is een radicale splinterpartij die zich tot doel stelt op gewelddadige wijze Baskenland 'te bevrijden' van de Spanjaarden.

Eucalyptusbomen

Altijd groenblijvende snelgroeiende bomen in Spanje. Ze putten de bodem snel uit en zijn een gevaar bij bosbranden.

Europese Unie

Vroeger Europese Gemeenschap genoemd. Economisch samenwerkingsverband tussen 12 Europese landen.

Exogene Krachten

Krachten die van buitenaf het uiterlijk van de aarde veranderen. Voorbeelden hierbij zijn verwering en erosie.

Extensieve landbouw

Type landbouw waarbij weinig geÔnvesteerd wordt in arbeidskracht en kapitaal (kunstmest, machine, insecticiden). Vaak gaat het om olijfboomgaarden.

Extensivering

Het minder intensief en met minder dure machines gaan verbouwen op grond. Verbouw van zonnebloemen leidde vaak tot extensivering.

Terug naar de Index

- F -

Fabriek van Spanje

Benaming voor Barcelona, na de Tweede Wereldoorlog het sterkst groeiende industriegebied in Spanje.

Familiebedrijf

Onderneming waarbij een bepaalde familie eigenaar is van het bedrijf. Vaak is zo'n bedrijf al generaties lang in de familie.

Flamenco

Verzamelnaam voor de Andalusische dans. Er is sprake van een strenge ritmiek en een ritme dat met de hakken wordt aangegeven. Overgekomen in de 15e eeuw.

Terug naar de Index

- G -

Gastarbeiders

Groepen Spanjaarden die tot ongeveer 1972 Spanje verlieten om als arbeider te gaan werken in de West-Europese landen die in die periode een tekort aan arbeiders hadden.

Gaudi

Beroemde Spaanse architect die vanaf het einde van de 19e eeuw in met name Barcelona veel spraakmakende gebouwen heeft neergezet. Nu zijn dat stuk voor stuk toeristische attracties.

Gemiddelde Vakantieduur

Het gemiddeld aantal dagen dat mensen op vakantie gaan.

Generalitat

De regering van CataloniŽ.

Gharnatah

Arabische benaming voor Granada.

Graniet

Hard gesteente dat veel voorkomt in het Mesetagebied. Ontstaan tijdens de Hercynische plooiingsfase.

Groeipool

Door de overheid aangewezen plaatsen waar men de economie extra wil laten groeien. In AndalusiŽ gaat het om Huelva, Sevilla, Cordoba, Granada en Campo de Gibraltar.

Grondwaterspiegel

Hoogte van het grondwater onder het maaioppervlak. Het verlagen hiervan is een oplossing voor het gevaar van capillaire opstijging en de daaruit voortkomende verzilting. In sommige gebieden leidt het echter tot het binnendringen van zout zeewater.

Grootgrondbezitter

Eigenaar van een latifundio, een zeer groot en meestal extensief bewerkt agrarisch bedrijf.

Terug naar de Index

- H -

Hacienda

Spaanse benaming voor grootgrondbezit.

Handel

De handel omvat alle beroepen die zich bezighouden met de verkoop van producten.

Hasta Revista

Spaans voor 'tot ziens'.

Herbebossing

Het opnieuw planten van bomen in een gebied dat eerder ontbost was.

Hercynisch Gebergte

Gebergte dat is ontstaan tijdens de Hercynische plooiingsfase. Dit gebeurde ongeveer 300 miljoen jaar geleden. Gebergtes uit die tijd zijn door verwering en erosie deels weggesleten.

High-Tech-Industrie

Vorm van industrie die op zeer moderne wijze nieuwe producten ontwikkelt en maakt. Voorbeelden zijn de computerindustrie en de micro-electronica.

Hooggebergte

Gebied dat een hoogte heeft van tenminste 1500 meter.

Huerta

Tuinbouwgebied met irrigatie. De landbouwbedrijven zijn hier meestal kleiner dan in de vega's. Ze hebben meerdere oogsten per jaar en liggen dichter bij de steden.

Humus

Afgestorven resten van planten en bomen. Het zorgt voor voeding in de bodem.

Terug naar de Index

- I -

Iberisch Schiereiland

Spanje en Portugal samen.

Illegalen

Veelal Afrikaanse immigranten die op oneigenlijke wijze het land zijn binnengekomen. Als ze worden opgepakt, worden ze het land weer uitgezet.

Immigratie

Het binnenkomen in een land met als doel je daar te gaan vestigen.

Indirecte Werkgelegenheid

Banen die niet direct ontstaan door een bepaalde activiteit, maar die leveren aan bedrijven die wel direct profiteren. Bij het toerisme gaat het om bouwbedrijven (hotels), reclamebureaus (folders), enz.

Informele Sector

Hieronder vallen alle werkzaamheden die 'zwart' en zonder officiŽle boekhouding gedaan worden. Voorbeelden schoenpoetser, loten- of krantenverkoper, straathandel, enz.

Infrastructuur

Het geheel aan verbindingen die aanwezig zijn in een gebied. Voorbeelden zijn vliegveld, wegen en telefoonlijnen.

Innovatie

Het vernieuwen en verbeteren van een gebied of een product.

Insecticiden

Chemische gifstoffen die gebruikt worden om schadelijke insecten die de gewassen ziek maken of aanvreten te verdelgen.

Intensivering

Het verbeteren van de productie door meer aandacht te besteden aan kunstmest, teeltmethodes, het gebruik van insecticiden en beter zaaigoed of beter fokvee te gebruiken.

Investeringen

Geld dat in een bedrijf of bedrijfstak wordt gepompt om de productie te vergroten of op peil te houden.

Invloedssfeer

Gebied dat binnen de invloed ligt van een stad of een land.

Irrigatie

Het kunstmatig bevloeien van land. Er wordt gebruik gemaakt van het via buizen van elders aanvoeren van water. Dit water komt vaak uit speciaal hiervoor aangelegde stuwmeren.

Isbiliyah

Arabische benaming voor Sevilla.

Terug naar de Index

- J -

Terug naar de Index

- K -

Kapitaalsextensief

Vorm van werken waarbij weinig machines en andere technische hulpmiddelen worden ingezet bij de productie.

Kapitaalsintensief

Er is veel geŽnvesteerd in gebouwen, teeltmethodes en machines. Vorm van werken waarbij veel machines en andere technische hulpmiddelen worden ingezet bij de productie.

Kavel

Een aaneengesloten stuk land, meestal omgeven door een haag, muur, sloot of prikkeldraad.

Klimaat

Periode van tenminste 30 jaar waarvan het gemiddelde weer van die periode is berekend. Een klimaat kan veranderen, maar dit geschiedt langzaam omdat het over zo'n lange periode gaat.

Korstvorming

Het samenkoeken van de bovenste laag van de bodem onder invloed van het uitdrogen van de grond.

Terug naar de Index

- L -

Lage-lonenlanden

Landen, vooral gelegen in de Derde Wereld, waar de lonen laag zijn. Veel arbeidsintensieve industrie heeft zich hier in de loop van de laatste decennia (tientallen jaren) gevestigd.

Landarbeiders

Arbeiders die tijdelijk werk hebben in de landbouw tijdens bijvoorbeeld de oogsttijd.

Landhervorming

Het opnieuw verdelen van het land. Land van grootgrondbezitters wordt aan landloze boeren 'gegeven'.

Landklimaat

Klimaattype met koude winters en zeer warme zomers.

Las Ramblas

Beroemde winkelstraat in Barcelona.

Las Rozas

Het nieuwste en meest moderne kantorenpark van Madrid.

Latifundia

Grote landbouwbedrijven met een overwegend extensieve bedrijfsvoering.

Leasen

Het verhuren van bijvoorbeeld auto's aan een bedrijf.

Leeftijdsopbouw

De samenstelling van de bevolking naar leeftijd en geslacht. Wordt weergegeven in een bevolkingspiramide.

Leeftijdspiramide

Grafiek waarin per geslacht is aangegeven hoeveel (%) personen er zijn van iedere leeftijdsgroep.

Terug naar de Index

- M -

Malaqah

Arabische benaming voor Malaga.

Manana-cultuur

De ontspannen kijk op het leven van veel Spanjaarden. 'Morgen (manana) komt er altijd weer een dag om zaken te regelen'.

Massatoerisme

Hiervan is sprake als heel veel mensen in vrijwel dezelfde periode naar hetzelfde gebied op vakantie gaan.

Mechanisatie

Het vervangen van menselijke arbeid door machines. Het leidt tot werkloosheid onder veelal ongeschoolde arbeidskrachten.

Mediterrane Vegetatie

Vegetatie die goed tegen een langdurige droge zomer kunnen. De vegetatie laat over het algemeen de bladeren niet vallen. Voorbeeld is de kurkeik.

Melilla

Spaanse stad in Marokko, in Noord-Afrika.

Meseta

Afgevlakt oud gebergtegebied (Hercynisch) met een hoogte tussen de 600-1000 meter en bestaande uit hard gesteente (graniet). Het vormt de kern van West- en Noord-Spanje.

Metropolitaan Gebied

Het gehele verstedelijkte gebied van een wereldstad en de daaraan vastgegroeide omliggende gemeenten.

Middelgebergte

Gebergte met een hoogte tussen de 500 en 1500 meter.

Middellandse-Zeeklimaat

Klimaat met als kenmerken zachte en natte winters en droge en warme zomers.

Migratie-overschot

Het aantal mensen dat overblijft als je de emigratie vermindert met de immigratie in een bepaalde periode.

Minifundia

Kleine landbouwbedrijven (kleiner dan 10 ha). Het kleine bedrijfsoppervlak probeert men vaak door een intensieve manier van productie te compenseren.

Modernisering

Het gebruik gaan maken van nieuwe technieken en teeltmethodes. Doel is de opbrengst te verhogen.

Modernismo

Bouwstijl van o.a. Gaudi. Ook wel 'Art Nouveau'.

Monocultuur

Het in grote gebieden verbouwen van maar ťťn soort gewas.

Moorse Periode

Tijdperk van 710 tot 1492 waarin moslims de macht in Spanje hadden. Ze kwamen vanuit Noord-Afrika Spanje binnen.

Movimiento

Letterlijk 'De Beweging'. Partij van Franco die als enige was toegestaan na de overwinning van de nationalisten in de Spaanse Burgeroorlog.

Muchos Gracias

Spaans voor 'dank u wel'.

Terug naar de Index

- N -

Nationalisten

Groep die strijd voerde met de nationalisten tijdens de Spaanse burgeroorlog van 1936-1939. Het ging om conservatieven en rechtse officieren. Onder leiding van generaal Franco behaalden zij de overwinning.

Natuurlijke Bevolkingsgroei

De veranderingen in de omvang van de bevolking als gevolg van geboorte en sterfte. Ook wel natuurlijke aanwas.

Terug naar de Index

- O -

Olijfteelt

Extensieve vorm van landbouw. In een groot gebied staan bomen waaraan de olijf groeit. De olijf wordt gebruikt voor de productie van olijfolie.

Olympische Spelen

In 1992 werden in Barcelona deze spelen gehouden. De stad werd fors opgeknapt terwijl de infrastructuur en de bebouwing werden uitgebreid.

Ongeschoolde Arbeidskrachten

Groep arbeiders die vaak alleen of zelfs geen lagere school hebben doorlopen in het land van herkomst. Ze verrichten vaak zware en minder geliefde arbeid.

Ontbossing

Het verdwijnen van grote stukken bos door boskap of bosbranden. Hierdoor wordt het proces van bodemerosie bevorderd.

Onteigening

Grond van bijvoorbeeld een grootgrondbezitter wordt van de eigenaar afgenomen en verdeeld onder coŲperaties of landloze boeren.

Ontgroening

Het kleiner worden van de groep jongeren in de bevolkingsopbouw.

Overproductie

Het meer produceren dan waar vraag naar is. Dit leidt tot overschotten.

Overwinteraars

Buitenlanders die tijdens de relatieve zachte winters in Spanje wonen. Daarna vertrekken ze weer naar hun eigen land terug.

Terug naar de Index

- P -

Pachtboeren

Kleine boeren die hun land huren van grootgrondbezitters.

Plan Badajoz

Grootschalig irrgatieproject in de Extramadura met water uit de Guadiana.

Plateau

Een relatief plat hooggelegen gebied. Ze werden in Spanje opgeheven tijdens een periode van plooiing. Voorbeelden het Taag-Guadianaplateau en het Douroplateau.

PNV

Letterlijk 'Partido Nacionalista Vasco'. Een in 1894 opgerichte partij die de belangen van Baskenland binnen Spanje wilde behartigen. Uit ontevredenheid over het behaalde succes werd in 1953 de ETA (zie aldaar) opgericht.

Poligono Industrial

Een na 1974 aangelegd bedrijventerrein bij Barcelona, bedoeld voor de opvang van de snel groeiende bedrijvigheid bij de stad.

Politieke Vluchtelingen

Vluchtelingen die hun land zijn ontvlucht omdat hun leven gevaar loopt in hun eigen land. Vaak zijn ze het niet eens met het beleid van hun regering.

Por Favor

Spaans voor 'alstublieft'.

Primaire Sector

Landbouw, visserij en mijnbouw.

Primeur

producten die als eerste op de markt komen in het seizoen. Voorbeelden zijn aardbeien, herfsttomaten. Bekend zijn ook de primeurwijnen.

Pullfactoren

Omstandigheden in een gebied die als prettig worden ervaren en waardoor migranten worden aangetrokken.

Pushfactoren

Omstandigheden in een gebied die als onprettig worden ervaren en waardoor mensen worden aangezet om te gaan migreren.

Putirrigatie

Vorm van bevloeien van landbouwgrond waarbij het water afkomstig is uit putten in het gebied.

Terug naar de Index

- Q -

Quotum

Vastgestelde maximum van toegestane productie. Produceert men meer dan wordt een strafheffing geheven over het te veel geproduceerde. Die gebeurt binnen de EU o.a. bij melk.

Terug naar de Index

- R -

Regadio

GeÔrrigeerde landbouw.

Regenrivier

Rivier die z'n water ontvangt van de neerslag en dus niet van smeltend ijs.

Regenschaduw

Het verhoudingsgewijs droge gebied aan de lijzijde (luwte) van een gebergte. Dit is de zijde waar de wind niet vandaan komt. Aan de andere kant (loefzijde) is het juist vaak nat.

Regio

Landsdeel.

Regionale Autonomie

Van een land of natie deel uitmakende regio met een grote mate van bestuurlijke zelfstandigheid ten aanzien van interne aangelegenheden.

Reisbalans

Een balans die de uitgaven van een bevolking (Bijv. Spanjaarden) in het buitenland vergelijkt met de bestedingen van buitenlandse toeristen en zakenreizigers in.

ReliŽf

De hoogteverschillen die in een gebied voorkomen.

Remigratie

Het terug-verhuizen naar het land waar je vroeger uit bent vertrokken. Tijdens de economische recessie na 1972 keerden veel gastarbeiders terug naar Spanje.

Republikeinen

Groep die strijd voerde met de nationalisten tijdens de Spaanse burgeroorlog van 1936-1939. Het ging voornamelijk om arbeiders en landarbeiders.

Retourmigratie

Het terug-verhuizen naar het land waar je vroeger uit bent vertrokken. Tijdens de economische recessie na 1972 keerden veel gastarbeiders terug naar Spanje.

Rota de Cerveza

Letterlijk 'bierroute'. Benidorm staat bekend om z'n grote aantallen jonge toeristen die vooral 's nachts tot leven komen.

Ruilverkaveling

Het opnieuw inrichten van een gebied waarbij kleine stukken grond worden samengevoegd tot grote gehelen. Doel hierbij is te komen tot een efficiŽntere bedrijfsvoering.

Terug naar de Index

- S -

Sagrada Familia

Het nog steeds niet voltooide bouwwerk van Gaudi in Barcelona dat jaarlijks door een miljoen toeristen wordt bezocht.

Salmonellabacterie

Bacterie die voorkomt in ontlasting. Door het ontbreken van rioolwaterzuiveringsinstallaties komt veel vervuiling terecht in de Middellandse Zee. Zwemmen kan zo leiden tot het oplopen van maag- en darmproblemen.

Schaalvergroting

Proces waarbij een bedrijf gaat uitbreiden en moderniseren. Hierbij wordt vaak gemechaniseerd, intensiever gewerkt en specialiseert men zich vaak in ťťn of meerdere producten.

Seat

In Spanje geproduceerde auto.

Secano

Landbouw in droge gebieden.

Secundaire Sector

Industrie en mijnbouw.

Seizoenswerkloosheid

Veel arbeiders in de landbouw hebben alleen werk tijdens de oogsttijd. Binnen de toeristenindustrie is tijdens de winter sprake van een gebrek aan werk.

Sierra

Spaans voor gebergte.

SiŽsta

Periode midden op de dag waarop het zo warm is dat veel bewoners een rustpauze houden.

Sociale Bevolkingsgroei

Veranderingen in de omvang en opbouw van de bevolking door migratie (emigratie en immigratie).

Sociale Voorzieningen

Het geheel van uitkeringen waar mensen van gebruik kunnen maken als ze ziek, werkloos of oud zijn.

Spaanse Burgeroorlog

Periode van 1936-1939 waarin Spanje was verwikkeld in een strijd tussen republikeinen en nationalisten. De laatste groep behaalde in 1939 de overwinning. Generaal Franco werd de leider van het land.

Spaanse Wonder

Periode van 1960-1974 waarin de economie van Spanje sterkt groeide.

Spanje.

Het is een onderdeel van de betalingsbalans.

Specialisatie

Men gaat zich toeleggen op ťťn gewas of diersoort. Voorbeelden in Spanje zijn zonnebloemen en tomaten.

Staatsbedrijf

Bedrijf waarvan de staat eigenaar is.

Stabilisatieplan

In 1959 werd Spanje meer 'geopend' voor buitenlandse handel en andere contacten. Hiermee probeerde Franco de economie een stimulans te geven.

Stimuleringsgebieden

Regio's die economisch achterblijven en van de Europese Unie extra geld ontvangen.

Strandtoerisme

Vorm van toerisme waarbij de toerist bewust een vakantie plant aan de kust. Hierbij zijn zon, zee en strand de belangrijkste aantrekkingsfactoren.

Stuwingsregen

Verschijnsel waarbij aan de loefzijde van een gebergte vochtige lucht omhoog wordt gestuwd waarna in de hogere en koudere luchtlagen condensatie optreedt. Er ontstaan dan regen- of sneeuwbuien.

Stuwmeer

Kunstmatig aangelegd meer dat zich in een door een stuwdam afgesloten en met water opgevuld dal bevindt.

Subsidie

Geldelijke steun aan bedrijven die willen investeren in hun bedrijf. Subsidie wordt vooral gegeven aan noodlijdende industrietakken en gebieden.

Subtropisch Hogedrukgebied

Zone met hoge luchtdruk boven de woestijngebieden rond 30 graden N.B. en 30 graden Z.B. In dit gebied ligt o.a. de Sahara.

Suburbanisatie

De trek van mensen of bedrijven uit de stad naar naburige dorpen. Er wordt ook wel mee bedoeld dat dorpen in de buurt van een stad steeds meer op zo'n stad gaan lijken (mentale verstedelijking).

Terug naar de Index

- T -

TaalbarriŤre

Een bewoner van een bepaalde (autonome) regio spreekt de eigen taal en beheerst het Spaans niet of veel minder. Hierdoor neemt een kans op een baan buiten de eigen regio af. Aan de andere kant is het voor een ondernemer moeilijker om zijn bedrijf in zo'n regio met een afwijkend taalgebruik te vestigen.

Tarik

Ook wel Tariq. Moorse aanvoerder in de tijd dat Spanje werd veroverd vanuit Noord-Afrika. Dit speelde zich af rond het jaar 700 na Christus.

Technopark

Bedrijfsterrein met high-tech bedrijven en bijvoorbeeld universiteiten. Vaak wordt de ontwikkeling van deze terreinen gesteund door de overheid.

Tertiaire Sector

Dienstensector.

TGV

Snelle treinverbinding waarbij snelheden tot 300 km per uur worden gehaald.

Toeristengebied

Streek die erg in trek is bij grote groepen toeristen. Er gaan jaarlijks veel mensen naar toe.

Toeristisch Zwaartepunt

Plek van een land waar de meeste toeristen naartoe gaan.

Traditionele Industrietakken

Vormen van industrie die zich als vanouds in Spanje bevonden scheepsbouw, ijzer- en staalindustrie, schoenenindustrie en textielindustrie.

Transitiemodel

Grafiek die voor de Westeuropese landen het algemene verloop van het geboortencijfer en het sterftecijfer aangeeft. Meestal start de grafiek rond het jaar 1850 en loopt door tot het heden.

Tres Cantos

High-Tech park in het noorden van Madrid.

Tweeslagselsel

Methode van het verbouwen van grond waarbij na een jaar wintergraan verbouwd te hebben, de grond een jaar braak (niet in gebruik) werd gelegd. De grond kan zich zo herstellen.

Terug naar de Index

- U -

Urbanisatie

De trek van mensen naar de stad vanaf het omliggende platteland. Ook wordt hiermee de toename van het percentage in steden wonende mensen aangeduid.

Urbanisatiegraad

Percentage van de totale bevolking van een land of een gebied dat in steden woont.

Terug naar de Index

- V -

Vakantie-intensiteit

Cijfer dat aangeeft hoe vaak een vakantieganger per jaar op vakantie gaat.

Vakantieparticipatie

Het percentage van de bevolking van een land dat minstens ťťn keer per jaar op vakantie gaat.

Vega

Een gemengd tuinbouw- en akkerbouwgebied met irrigatie. De landbouwbedrijven zijn hier meestal groter dan die in de huerta's en hebben ťťn oogst per jaar.

Vererving

De manier waarop het bedrijf bij de dood van de eigenaar overgaat op een familielid.

Vergrijzing

De toename van het percentage personen van 65 jaar en ouder.

Verkaveling

De manier waarop een gebied in kavels is verdeeld.

Vertrekoverschot

Uit een bepaald gebied vertrekken meer mensen dan zich in die periode in het gebied vestigen.

Verwoestijning

Het steeds meer op een woestijn gaan lijken van een gebied weinig plantengroei, veel wind (geen bomen) en een slechte bodem. Het kan het gevolg zijn van bodemerosie of verzilting.

Verzilting

Het zouter worden van de bodem doordat water verdampt waarin zouten zitten. Het zout blijft achter in of bovenop de grond. Hierdoor gaan planten minder goed groeien.

Verzorgingsgebied

Het gebied waarbinnen de klanten van een bedrijf of voorziening gezocht moeten worden.

Vestigingsoverschot

In een bepaald gebied vestigen zich in die periode meer mensen dan er uit het gebied vertrekken.

Volksfront

Diverse groepen die veranderingen wilden in de jaren '30. Het won de verkiezingen van 1936. Toen grepen de behoudende militairen in. Het was de start van de Spaanse Burgeroorlog.

Volksverhuizing

Periode waarin veel mensen verhuizen vanuit en naar hetzelfde gebied. De trek van het platteland naar de steden met een snelgroeiende economie na de Tweede Wereldoorlog zijn hiervan een voorbeeld.

Terug naar de Index

- W -

Waterhuishouding

De bewegingen van water in een bepaald gebied. Mensen proberen deze bewegingen te beÔnvloeden.

Watertekort

In een bepaald gebied is minder water dan er nodig is voor gewassen, industrie en/of drinkwater.

Wet van de Remmende Voorsprong

De hotels in Spanje waren 20 jaar geleden modern en geliefd bij toeristen. Nu zijn veel hotels verouderd terwijl landen als Turkije en TunesiŽ juist moderne hotels hebben geplaatst.

Woningnood

Dit ontstaat wanneer de vraag naar woningen in een bepaald gebied groter is dan het aanbod.

Terug naar de Index

- X -

Terug naar de Index

- Y -

Terug naar de Index

- Z -

Zeeklimaat

Klimaat met als kenmerken zachte winters en niet al te warme zomers.

Zelfvoorziening

Vorm van productie waarbij het geproduceerde niet wordt verkocht, maar wordt gebruikt om zelf van te leven.

Zuivelveeteelt

Vorm van het houden van dieren die erop is gericht de dieren te melken en niet bedoeld is voor vleesproductie.

Terug naar de Index

Terug naar menu

(C) Stichting Geodata i.s.m. Uitgeverij De Rode Planeet