Begrippenlijst 'ItaliŽ'

INDEX :

ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ

- A -

aanslibbingskusten

Aanslibbingskusten zijn kusten die ontstaan doordat rivierslib gemakkelijk kan bezinken door het vrijwel ontbreken van eb en vloed. In ItaliŽ wordt hierdoor vooral bij de Po-vlakte een grote delta opgebouwd. Deze groeit jaarlijks nog zeker 80 meter aan. Zie ook: sedimentatiekusten.

absenteÔsme

AbsenteÔsme wil zeggen dat de eigenaar van de grond niet werkt en woont op die grond. Die eigenaar woonde meestal in prachtige paleizen in de steden Palermo, Bari en Napels. De controle van het landgoed werd meestal overgelaten aan een tussenpersoon, een rentmeester.

AGIP

AGIP is de exploitatie van aardgas en het transport van die energie. AGIP behoort tot de Enti van ENI. Zie ook: ENI, Enti.

agro-towns

Agro-towns zijn steden met naar verhouding erg veel landarbeiders (=braccianti) en kleine boeren als inwoners. Deze mensen hebben kleine stukjes pachtgrond weten te bemachtigen. Vooral in Puglia en op SiciliŽ.

Alfa Romeo

Alfa Romeo behoort tot de wat sportievere en chiquere automerken uit ItaliŽ. Dit merk wordt geproduceerd in Milaan.

Alpen

De Alpen zijn de bergen die in een hoefijzervorm om het noorden van ItaliŽ heenlopen. De Alpen strekken zich uit van de Middellandse Zeekust in Frankrijk en ItaliŽ, via Zwitserland, Duitsland, Oostenrijk en SloveniŽ. Het is een jong gebergte, net als de Apennijnen. Wel zijn in de Alpen hogere toppen.

Alpenweiden.

Boven de boomgrens gelegen weilanden in de Alpen die alleen in de zomer als weidegebied kunnen worden gebruikt. De agrarische betekenis van deze gebieden neemt steeds meer af.

amfitheater

Een amfitheater is schouwburg of theater zoals die door de Romeinen en de Grieken in de oudheid werden gebouwd. De vorm is kenmerkend, doordat het amfitheater rond of ovaal is gebouwd met oplopende rijen zitplaatsen. Zie ook: Colosseum

Apenijnen

De Apenijnen zijn een bergen die van noord naar zuid door ItaliŽ lopen. Men noemt het gebergte hierdoor wel de ruggegraat van ItaliŽ. Het is een jong gebergte. Dit blijkt uit de vele steile hellingen, insnijdingen, aardbevingen en het vulkanisme.

Autostrada del Sole

De Autostrada del Sole is een autoweg die van noord naar zuid dwars door ItaliŽ loopt.

Terug naar de Index

- B -

bekkens

Een bekken is een schotelvormige laagte in het landschap en is omgeven door hogere gebieden. Zo'n laagte is meestal de plaats waarin de waterafvoer van een rivier plaatsvindt. In het bekken vindt dan sedimentatie (=afzetting) plaats.

bestuursfunctie

ItaliŽ is een land met twee centra, namelijk een economisch centrum en een bestuurscentrum. Het bestuur van ItaliŽ zetelt in Rome, de hoofdstad. Rome heeft de bestuursfunctie van ItaliŽ. Het economisch centrum wordt gevormd door de steden Milaan, Turijn en Genua in het noorden van ItaliŽ.

bonifica

Bonifica zijn drooggelegde drassige en moeras- sige gebieden aan het einde van de Po-delta. De bonifica lijken sterk op de Nederlandse poldergebieden. De bedrijven in de bonifica zijn door groot, welvarend en sterk gemechaniseerd. De bodem is er vruchtbaar. Wel is het overstromingsgevaar in de bonifica erg groot.

boogkusten

Boogkusten zijn kusten die ontstaan zijn doordat dwarsketens van de Apennijnen doorlopen tot in de zee. Tussen die uitlopers liggen dan vaak boogvormige strandjes met zand of kiezel. Voor toeristen heel prettig, voor de scheepvaart ongeschikt.

borghesiaklasse

De borghesiaklasse is de stand van rentmeesters die zichzelf ten koste van de boeren en de adel hebben verrijkt. Tegenwoordig vind je in deze klasse ook priesters, artsen, burgemeesters en notarissen. Zie ook: rentmeesters

braccianti

Braccianti is het Italiaanse woord voor landarbeiders.

Terug naar de Index

- C -

Cassa per il Mezzogiorno

De Cassa per il Mezzogiorno is een instelling die al vanaf 1950 grote bedragen ter beschikking stelt om de armoede en de achterstand in het zuiden van ItaliŽ te bestrijden.

centrum

Het woord centrum betekent: middelpunt. In ItaliŽ is het economisch centrum de industriŽle driehoek. Het bestuurlijk of politiek centrum is Rome. Zie ook: centrum-periferie theorie.

centrum-periferie theorie

De centrum-periferie theorie zegt: een gebied is altijd te verdelen in een centrum en een periferie. Ook is het centrum aantrekkelijker voor de vestiging van bedrijven dan de periferie, waardoor de ontwikkeling van de periferie wordt afgeremd. In ItaliŽ betekent dit dat in de industriŽle driehoek het aantrekkelijker is om bedrijven te vestigen. Hierdoor wordt in de rest van het land de ontwikkeling afgeremd. Zie ook: centrum en periferie.

Cinzano

Cinzano is een bekend Italiaans merk alcoholische drank. De Cinzanofabrieken behoren tot de serie bedrijven waar een klein aantal families de lakens uitdeelt.

cliŽntŤle-systeem

Het cliŽntŤle-systeem is een systeem waarbij je, of je dat wilt of niet, bescherming krijgt opgedrongen. Voor die bescherming moet je betalen. Weiger je te betalen dan wordt door mishandeling of moord duidelijk gemaakt dat je betalen moet. De maffia hanteert dit cliŽntŤlesysteem. Zo krijgt men door machtsmisbruik klanten en dus inkomsten.

coalitieregering

In ItaliŽ zijn regering bijna altijd samengesteld uit leden van diverse partijen. Zo'n samenstelling van diverse partijen noemt men een coalitieregering. Doordat de politieke ideeŽn vaak sterk uiteenlopen, is het moeilijk politieke partijen op ťťn lijn te krijgen. Regeringen zijn daardoor in ItaliŽ geen lang leven beschoren. De regering in ItaliŽ zetelt in Rome.

collina

Collina is Italiaans voor heuvels of heuvelland. In ItaliŽ gebruikt men wat afwijkende maten om de verschillende hoogten aan te geven. Heuvelland is van 100 tot 500 meter.

Colosseum

Het Colosseum is een amfitheater. Het staat in Rome, vlak naast het Forum Romanum. Hier werden in de oudheid de gladiatorengevechten gehouden. Ook streden hier christenen tegen leeuwen. Zie ook: amfitheater.

colture promiscue

Colture promiscue betekent in de Italiaanse landbouw dat er minstens twee verschillende producten per jaar op hetzelfde perceel geoogst worden. 'Colture' betekent cultuur en 'promiscue' betekent gemengd. Het woord 'promiscue' komt uit het Latijn.

communistische partij

In ItaliŽ heeft het communisme na de Tweede Wereldoorlog een grote vlucht genomen. Het communisme in ItaliŽ is ontwikkeld naar het voorbeeld van de Russische communistische partij. In ItaliŽ kreeg het communisme zijn kans als reactie op de onderdrukking van de grootgrondbezitters en de fascistische partij. Samen met de socialisten krijgen de communisten tot in de tachtiger jaren van de twintigste eeuw ongeveer vijftig procent van de stemmen van de Italianen.

Cs-klimaat

ItaliŽ is bij de vakantieganger vooral populair geworden vanwege het aantrekkelijke Cs-klimaat. Dit klimaat komt echter bijna uitsluitend aan de kust voor. Cs-klimaat maakt deel uit van het door KŲppen ontwikkelde klimaatsysteem. 'C' staat voor zeeklimaat. 's' Staat voor zomers droog.

Terug naar de Index

- D -

DDT

DDT is een bestrijdingsmiddel tegen insecten. Dit middel is sinds een groot aantal jaren wereldwijd verboden. Toch is het nog gebruikt om in ItaliŽ direct na 1945 grote moerassen malariavrij te maken.

deelpacht

In het zuiden van ItaliŽ is het regel dat boeren een deel van hun opbrengsten afstaan aan de landheer. De landheer zorgt dan voor de uitrusting van het bedrijf en zaaigoed. Dit systeem noemt men deelpacht. Zie ook: mezzadria-systeem.

delta

Een delta is een riviermonding die ontstaat doordat rivierslib voor de kust wordt afgezet door het vrijwel ontbreken van eb en vloed. Zie ook: sedimentatie- of aanslibbingskust.

Dolomieten

De Dolomieten is een deel van de Alpen in Noord-ItaliŽ. Het gebied grenst aan Tirol.

dualisme

ItaliŽ zou bij uitstek een zogenaamd dualistisch karakter hebben. Men bedoelt daarmee dat het noorden meer Westeuropees aandoet en het zuiden meer mediterraan. Dualisme dus.

Terug naar de Index

- E -

Terug naar de Index

- F -

Terug naar de Index

- G -

Terug naar de Index

- H -

Terug naar de Index

- I -

Terug naar de Index

- J -

Terug naar de Index

- K -

Terug naar de Index

- L -

Terug naar de Index

- M -

Terug naar de Index

- N -

Terug naar de Index

- O -

Terug naar de Index

- P -

Terug naar de Index

- Q -

Terug naar de Index

- R -

Terug naar de Index

- S -

Terug naar de Index

- T -

Terug naar de Index

- U -

Terug naar de Index

- V -

Terug naar de Index

- W -

Terug naar de Index

- X -

Terug naar de Index

- Y -

Terug naar de Index

- Z -

ťťnjarige gewassen

Eťnjarige gewassen zijn planten die in ťťn jaar gezaaid en geoogst worden. Dit in tegenstelling tot meerjarige gewassen. Voorbeelden van ťťnjarige gewassen zijn tarwe en maÔs.

EFRO

De EFRO is het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling. Dit fonds werd gesticht in 1975. Het verleende sterke financiŽle steun aan de Mezzogiorno.

Elba

Elba is een Italiaans eiland. Het ligt in de Ligurische Zee tussen het Franse Corsica en de kust. Dit eiland werd vooral bekend als het eerste verbanningsoord van Napoleon in 1814-'15. Thans is het vooral van belang voor de Italiaanse staalindustrie door de aanwezigheid van ijzererts.

ENI

ENI (=Ente Nazionale Idrocarburi) behoort tot ťťn van 's werelds grootste aardolie- en chemieconcerns. Ook beheert zij de exploitatie van aardgas (AGIP), het aardgastransport en de opwekking van kernenergie. Zie ook: Enti.

Enti

Enti zijn groepen staatsbedrijven. Enkele van die groepen zijn IRI (Istituto Ricostruzione Industriale) , ENI (Ente Nazionale Idrocarburi).

Enti di Riforma

Enti di Riforma zijn bureaus die zorg moeten dragen voor landhervormingen, zoals onteigening, herverdeling en overdracht van grond.

Etna

De Etna is ťťn van de vulkanen van ItaliŽ en de grootste nog werkende vulkaan van Europa. Hij ligt op SiciliŽ bij de stad Catania. De berg is 3340 meter hoog. Zie ook: vulkaan.

fascisme

Het fascisme is een politiek systeem dat berust op het beginsel van ultra-nationalisme en onverdraagzaamheid. Het is met name ook anti- communistisch. Alleen het eigen land deugt en alles dat anders is moet verdreven en vernietigd worden. Thans noemen we het ook wel extreem rechts. In de jaren dertig en veertig was Mussolini de grote leider.

feodaal

Feodaal wil zeggen: tot het leenstelsel behorend. Hiermee wordt bedoeld dat een man van adel persoonlijk ťťn of meer andere mensen in bezit heeft en ondergeschikt, 'horig' maakt. In een feodaal stelsel leeft de adel van de opbrengst van het werk dat horigen moeten verrichten. In ItaliŽ betekent het dat de grote invloed die grootgrondbezitters in het zuiden hebben, maakt dat de ontwikkeling van industrie en landbouw belemmerd wordt.

Fiat

Kort na 1900 werd in Turijn de FIAT-fabriek gesticht. FIAT staat voor 'Fabrico Italiane d'Automobili di Torino'. Fiat behoort de dat type bedrijven waar een kleine groep families de baas is.

Forum Romanum

Het Forum Romanum is het oude gedeelte van Rome. Hier vind je straten en gebouwen uit de tijd van Julius Caesar. Tegenwoordig wordt veel moeite gedaan om dit historische stukje Rome voor verval te behoeden door restauratie. Het Forum is gebouwd op zeven heuvels. Naast het Forum staat het Colosseum, een reusachtig amfitheater.

frane

Franes zijn langzaam schuivende aardmassa's: aardverschuivingen. Deze aardmassa's schuiven centimeter voor centimeter van berghellingen naar beneden. Onderweg nemen ze wegen en gebouwen mee. De verwoestingen zijn gigantisch. Franes ontstaan door onverantwoord kappen van bossen op berghellingen.

fysisch milieu

Natuurlijke gesteldheid van een gebied.

Genua

Genua is de grootste havenstad van ItaliŽ met ongeveer 1.000.000 inwoners. Genua ligt aan de Golf van Genua en de Ligurische kust. Het achterland van deze stad wordt gevormd door steden in de Po-vlakte, met name Milaan en Turijn. Samen met deze steden vormt Genua de zg. 'industriŽle driehoek'. Genua heeft o.a. grote aardolieraffinaderijen.

geulerosie

Als de plantengroei van een berg of heuvel is verwijderd en de bodemmassa door zware regenval is gaan verschuiven (frane), wordt de rots zelf aangetast door de neerslag. In de rotsen worden dan geulvormige patronen uitgesleten. We noemen dit geulerosie.

grano-duro

"Grano-duro' is een harde graansoort. Deze soort is alleen geschikt voor het maken van spaghetti en NIET voor brood.

grootgrondbezit

Grootgrondbezit betekent dat alle of bijna alle grond van een land of streek in bezit is van weinig personen. Grootgrondbezit is met name in het zuiden een probleem voor de ontwikkeling van dit gebied. Dit komt doordat de 'Kroon' in de vorige eeuw vrijwel alle grond in handen had. In het noorden hadden de steden de macht, waardoor de grootgrondbezitters minder te vertellen hadden.

haffenkust

Een haffenkust is een kustvorm die ontstaat doordat rivierslib door stroming langs de kust lido's en lagunen vormt. Als de lagunen niet gesloten worden, maar open blijven dan spreken we van een haffenkust. De kust voor VenetiŽ is een haffenkust. Zie ook: lagunen en lido's.

hydro-elektriciteit

Hydro-elektriciteit wordt opgewekt door vallend water. De meeste elektriciteit wordt opgewekt in de Alpen. Meestal met behulp van stuwdammen en stuwmeren. Het vallende water noemt men de waterkracht.

il miraculo economico

'Il miraculo economico' betekent 'economisch wonder'. In ItaliŽ wordt daaronder verstaan de sterke economische groei na de Tweede Wereldoorlog. De eerste aanzet voor deze groei werd gegeven door de Amerikanen met de zgn. Marshall-hulp. Daarnaast was de industrie de belangrijkste gangmaker van de economie in de jaren vijftig. De Duitsers spreken van het 'Wirtschaftswunder', en veel later de Spanjaarden van 'El Milagro Espanol'.

industriŽle driehoek

In ItaliŽ wordt de 'industriŽle driehoek' gevormd door de steden Milaan, Turijn en Genua. Deze steden liggen op de Po-vlakte, die wordt begrensd door de Alpen en de Ligurische kust. Deze driehoek vormt het economisch centrum van ItaliŽ. Van belang is te weten hoe de verschillende systemen elkaar in stand houden en onder- steunen. Systemen zijn: afzetmarkten, arbeidsmarkten, energiebedrijven, havens en fabrieken.

intramontane bekkens

Letterlijk betekent intramontaan: tussen de bergen. Intramontane bekkens zijn bekkens, laagten, die bijna geheel ingesloten liggen in het bergland. Door de meeste van deze bekkens stromen riviertjes.

IRI

De IRI (=Istituto Ricostruzione Industriale) is een Enti die zich bezighoudt met hoogoven- en staalindustrie, scheepsbouw, wegenbouw en bankwezen.

ItaliŽ

ItaliŽ ligt in het zuiden van Europa aan de Middellandse Zee. Het behoort tot de grootste landen van Europa. De hoofdstad van ItaliŽ is Rome. ItaliŽ heeft ongeveer 60 miljoen inwoners en een bevolkingsdichtheid van Ī 190 inwoners per km≤. Het heeft een oppervlakte van ruim 300.000 km≤. De meeste inwoners van ItaliŽ zijn Rooms Katholiek. In Noord-ItaliŽ wonen veel meer mensen dan in het zuiden. ItaliŽ is ontstaan door doordat twee grote aardplaten tegen elkaar aanschuiven en zo gebergten vormen. Dit gebergte, de Apennijnen, is eigenlijk de ruggegraat van ItaliŽ. Bovendien is de samenkomst van twee aardplaten de verklaring van de aanwezigheid van vulkanisme.

Koninkrijk der Beide SiciliŽn

Het Koninkrijk der Beide SiciliŽn was tot de Italiaanse ťťnwording in 1861 een afzonderlijke staat. In die tijd was de armoede in dit gebied al erg groot. Alle grond was toen in handen van de 'Kroon', van dit koninkrijk dus.

koolzuurbronnen

Koolzuurbronnen ontstaan door vulkanische activiteit. Het magma (zie: vulkaan) verwarmt de ondergrond en het aanwezige koolzuurhoudende grondwater. Door de warmte ontstaat druk, waardoor koolzuurhoudend water aan de opper- vlakte komt. Zie ook: vulkaan en zwavelhoudende bronnen.

Kroon

Onder de 'Kroon' verstaat men het 'Koninkrijk der Beide SiciliŽn.

lagunen

Als langs de kusten lido's ontstaan, dan kunnen ook grote stukken water van de kust worden afgesneden. Zo ontstaan de langs de kusten meren, zogenaamde lagunen. Als deze lagunen in open verbinding met de zee kunnen blijven, dan spreken we van een haffenkust.

Lancia

Lancia is een bekend Italiaans automerk. Dit bedrijf maakt deel uit van de veel grotere FIAT-fabrieken in Turijn.

latifundia

Latifundia komt van 'latus' = breed en 'fundium' = stuk grond. Latifundia betekent dus letterlijk breed stuk grond. In ItaliŽ staat latifundia voor grootgrondbezitter.

Latijn

Het Latijn is de taal zoals die ongeveer tweeduizend jaar geleden gesproken werd door de Romeinen. Het Latijn wordt nu beschouwd als een 'dode' taal. Hier wordt mee bedoeld dat bij deze taal geen nieuwe woorden of uitdrukkingen komen. Het Latijn wordt nu nog wel gebruikt voor wetenschappelijke geschriften: met name Latijnse uitdrukkingen.

lido's

Lido's zijn langgerekte slibbanken die door stroming langs de kust worden gevormd uit rivierslib. Lido's ontstaan daar langs de kust waar weinig stroming is.

Liguria

Liguria is het kustgebied aan de Golf van Genua. De grootste stad is hier Genua. Men noemt dit gebied ook wel de Italiaanse RiviŤra.

lire

De lire is de officiŽle munteenheid van ItaliŽ.

LNG

LNG = Liquid Natural Gas, oftewel vloeibaar natuurlijk gas. Door de ontwikkeling van de petro-chemische industrie in ItaliŽ moest steeds meer olie en gas ingevoerd worden. Gas komt onder andere per pijpleiding uit Nederland en Rusland. Ook wordt vloeibaar gas per LNG-tanker aangevoerd.

maffia

Nakomelingen van de brute en wrede rent- meesters maken door hun grote rijkdommen en grootgrondbezit nog steeds de dienst uit. Vooral op SiciliŽ is dit het geval. Als de zaken niet naar hun zin gaan, deinzen zij niet terug voor bruut geweld. Deze mentaliteit van machtsuitoefening noemen we 'maffia'.

malaria

Malaria is een ziekte die met hoge koorts gepaard gaat. De ziekte wordt verspreid door muskieten, een soort vliegen. De muskiet leeft van bloed van o.a. mensen. Bij het steken worden ziektekiemen in de bloedbaan gebracht, waarna het slachtoffer ernstig ziek wordt. Malaria komt voor in waterrijke (sub-)tropische gebieden. In ItaliŽ in de buurt van rijstvelden en moerassen. Malaria verdween in ItaliŽ na het gebruik van DDT.

Marco Polo

Marco Polo was een Italiaanse ontdekkingsreiziger uit de 13e eeuw. Hij reisde vooral naar het oosten (AziŽ) om daar voor zijn opdrachtgevers handel te drijven.

mechanisatie

Mechanisatie is het vervangen van menselijke en dierlijke arbeid door machines. De mens werkt dan met de machine.

Mediterranee

De Mediterranee is het Middellandse Zeegebied. Het is een Frans woord.

Metanopoli

Metanopoli is een geheel nieuw stadsdeel van Milaan, dat ten zuiden van de Autostrada del Sole ontstond. 'Metano' komt van methaan = gas; 'poli' komt van polis = stad.

metropool

Een metropool is een samenballing van mensen en functies. Een metropool kan dus alleen maar een erg grote stad zijn. In ItaliŽ is Milaan een voorbeeld van een metropool: Ongeveer twee miljoen mensen en op de politiek na, alle functies.

mezzadria-systeem

Het mezzadria-systeem is een systeem van deelpacht. Mezza = helft. In het zuiden van ItaliŽ is het regel dat boeren een deel, de helft, van hun opbrengsten afstaan in natura aan de landheer. De landheer zorgt dan voor de uitrusting van het bedrijf en zaaigoed. Zie ook: deelpacht.

Mezzogiorno

De naam Mezzogiorno is afgeleid van mezzo = half en giorno = dag. Half dag betekent eigenlijk: 12 uur 's middags. Dan staat de zon in het zuiden. Als streeknaam betekent het dan het hele zuiden van ItaliŽ, met inbegrip van SiciliŽ en SardiniŽ. De grens met het centrale deel ligt halverwege Rome en Napels. Die grens valt samen met de noordgrens van het zgn. 'Koninkrijk der Beide SiciliŽn'.

Milaan

Milaan is verreweg de grootste stad in ItaliŽ met ruim 1.700.000 inwoners. Milaan is primate city van ItaliŽ. Bekende industrieŽn in Milaan zijn de Alfa Romeo-fabrieken en de mode- en confectie-industrie. Behalve veel en grote stuwende bedrijven, vind je in zulke grote steden ook veel verzorgende industrie. De afzetmarkt is groot genoeg. Milaan maakt deel uit van de 'industriŽle driehoek' en ligt in de Po-vlakte. Milaan is een echte metropool.

montagna

Montagna is Italiaans voor bergen of bergland. In ItaliŽ gebruikt men wat afwijkende maten om de verschillende hoogten aan te geven. Bergland is hoger dan 500 meter.

Mussolini

Mussolini was in de dertiger jaren en tijdens de Tweede Wereldoorlog de leider van de fascistische partij in ItaliŽ. Mussolini sloot een bondgenootschap met Hitler. Zie ook: fascisme

nederzettingen

Mensen leven graag in groepsverband bijelkaar. De huizen van die mensen staan daardoor dicht bijelkaar. Zo'n groep of verzameling huizen noemen we een nederzetting. Een grote nederzetting is een stad, een kleinere een dorp of nog kleiner een gehucht.

Olivetti

Olivetti is een bekend Italiaans merk van schrijfmachines en electronische apparatuur. Olivetti was een belangrijke steunpilaar van de Italiaanse industrie. Tegenwoordig, eind 20e eeuw, kan Olivetti niet meer concurreren met andere, met name Amerikaanse en Japanse, fabrieken. Olivetti behoort bij de Italiaanse familiebedrijven.

passen

Passen zijn plaatsen in de bergen waarlangs men gaat om aan de andere kant van de bergen te komen. Een bekende pas is de Brennerpas.

perceel

Een perceel is een stuk grond wat deel uitmaakt van een groter stuk. Bijvoorbeeld een perceel weiland. Andere woorden voor perceel zijn ook wel: kavel of erf.

periferie

Het woord periferie betekent buitenkant. In ItaliŽ wordt de buitenkant gevormd door alles wat buiten de industriŽle driehoek en buiten Rome ligt. Zie ook: centrum-periferie theorie.

permanent gewas

Een permanent gewas is een gewas of plant die langer op een akker staat dan ťťn jaar. Voorbeelden van permanente of meerjarige gewassen zijn bomen.

pianura

Pianura is Italiaans voor vlakten of vlakland. In ItaliŽ gebruikt men wat afwijkende maten om de verschillende hoogten aan te geven. Vlakland is lager dan 100 meter.

Pirelli

In Milaan was het meneer Pirelli die een grote autobandenindustrie ontwikkelde. Pirelli was een belangrijke toeleverancier voor de grote Italiaanse autofabrikanten zoals Fiat, Alfa Romeo en andere. Pirelli behoort met een aantal andere Italiaanse bedrijven tot de familie-industrieŽn.

poderi

Poderi zijn gezinsbedrijven voor de landbouw. De Italiaanse overheid stimuleerde dit door onteigende grond aan boeren te verkopen. De boeren moesten dit dan in dertig jaar terugbetalen. Zie ook: quote.

polycultuur

Polycultuur is het op ťťn akker door elkaar verbouwen van verschillende gewassen. Bijvoorbeeld in de tuinbouw. In ItaliŽ gebeurt dat door tussen bijvoorbeeld olijfbomen andere gewassen te verbouwen. Men noemt dat in ItaliŽ ook wel 'colture promiscue', gemengd verbouwen. Zie ook: colture promiscue.

quote

Onder 'quote' wordt verstaan kleine stukjes land die door de overheid werden uitgegeven als aanvulling op reeds in bezit zijnde grond. Zie ook: poderi.

reliŽf

ReliŽf is hoogteverschil in het landschap.

rentmeester

Rentmeester waren tussenpersonen voor de adellijke heren. Rentmeesters inden de renten, hueren en pachten. Dit deden zij meestal op uiterst wrede manier. Zij staken grote hoeveelheden van het geld in eigen zak, in plaats van het geld af te dragen aan de adel. Rentmeesters werden vaak zo rijk dat de adel landgoed moest verkopen aan de rentmeesters. Zo werden de rentmeesters rijk en invloedrijk en vormden zij een eigen klasse: borghesiaklasse.

rivierslib

Rivierslib is materiaal, zoals klei en zand, dat door rivieren met het water wordt aangevoerd.

Rome

Rome is de hoofdstad van ItaliŽ. Rome ligt in de provincie Lazio en ligt aan de rivier de Tiber ongeveer halverwege ItaliŽ. Rome is, hoewel de hoofdstad van ItaliŽ, niet half zo groot als Milaan.

Romeinse Rijk

Het Romeinse Rijk is de naam voor de staat die in ItaliŽ van Ī 200 voor Chr. tot 400 na Chr. bestond. Het Romeinse Rijk is een staat uit de oudheid. De naam komt van de stad Rome, in die tijd al hoofdstad.

samenballend effect

Als de toeleveringsbedrijven van bepaalde industrieŽn dicht bijelkaar staan, krijgen we een samenballend effect. Bijvoorbeeld: De FIAT-fabrieken in Turijn ontvangt de duizenden onderdelen voor de auto's uit diverse toeleveringsbedrijven. Deze bedrijven zijn soms zelfs ook eigendom van FIAT, zoals hoogovens en energiebedrijven.

San Marino

San Marino is binnen het grondgebied van ItaliŽ een zelfstandige en onafhankelijke republiek. Het staatje heeft een totale oppervlakte van 60 km≤. Er wonen zo'n 20 000 mensen. De belangrijkste bron van inkomsten is toerisme. Dit landje ligt aan de noordkant van de Apennijnen, ongeveer ter hoogte van de stad Rimini.

SardiniŽ

SardiniŽ is een Italiaans eiland in de Middellandse Zee. Het eiland ligt ten zuiden van het Franse Corsica. De hoofdstad is Cagliari. Het eiland is Ī 270 km lang en Ī 120 km breed.

sedimentatie

Sedimentatie is afzetting van materiaal door rivieren, zeeŽn, gletsjers en/of wind.

sedimentatiekusten

Sedimentatiekusten zijn kusten die ontstaan doordat rivierslib gemakkelijk kan bezinken door het vrijwel ontbreken van eb en vloed. In ItaliŽ ontstond hierdoor bij de Po-vlakte een grote delta. Deze groeit elk jaar nog 80 meter zeewaarts. Zie ook: aanslibbingskusten.

SiciliŽ

SiciliŽ is het eiland dat in het zuiden van Italie ligt. Als het ware als een voetbal onder de laars ItaliŽ. De hoofdstad van SiciliŽ is Palermo.

socialistische partij

De socialistische partij behoort met de communistische partij tot de grootste politieke partijen in ItaliŽ na de Tweede Wereldoorlog. Zie ook: communistische partij.

staatsbedrijven

Staatsbedrijven zijn bedrijven waar de overheid, de staat dus, de eigenaar is. In geen ander westers land zijn zoveel staatsbedrijven als in ItaliŽ. In ItaliŽ zijn de staatsbedrijven ondergebracht in een zestal groepen (=Enti). Voorbeelden van staatbedrijven in Nederland waren: PTT, NS. Beide bedrijven zijn ondertussen geprivatiseerd.

Stromboli

De Stromboli is een vulkaaneiland voor de kust van SiciliŽ en de voet van ItaliŽ. De Stromboli maakt deel uit van de Liparische of Eolische eilanden. de berg is 928 meter hoog. Zie ook: vulkaan.

stroomgebied

Een stroomgebied is een gebied dat afwatert op een rivier met zijn zijrivieren. De grens tussen twee stroomgebieden heet waterscheiding.

Tirol

Tirol is in Oostenrijk een provincie, maar een deel van Tirol ligt ook nog in ItaliŽ. Af en toe steekt hier een nationalistische vorm van vrijheidsstrijd de kop op en willen de bewoners van vooral het Italiaanse deel een zelfstandige staat Tirol vormen. Het gebied is door zijn ligging in de Alpen uitermate geschikt voor wintersport.

transhumance

Transhumance wil zeggen dat boeren in de zomer met hun vee naar hoger gelegen gebieden trekken in de bergen. Vroeger kwam dit op grotere schaal voor dan tegenwoordig. De reden van deze trek is dat het in de zomer veelal te heet en te droog is in de lagere delen.

Turijn

Turijn is een grote stad in de Po-vlakte met ruim 1.200.000 inwoners. Behalve belangrijke stuwende industrieŽn, zoals FIAT en Lancia, zijn er ook veel verzorgende bedrijven. Dit laatste natuurlijk door de grote afzetmarkt.

Unificatie

De Unificatie is een verdrag dat in 1861 werd gesloten, waarin Noord en Zuid in de nieuwe staat ItaliŽ verenigd werden.

Vaticaan

Het Vaticaan is een autonome (=zelfstandige) Rooms-Katholieke staat in Rome. Het staatshoofd is de paus. Het is het kleinste onafhankelijke staatje ter wereld met een oppervlakte van 0,5 km≤ en slechts 725 inwoners.

Vesuvius

De Vesuvius is een vulkaan van 1227 meter hoog en ligt vlakbij de stad Napels.

vulkaan

Een vulkaan is een plaats waar vloeibaar gesteente, gassen en vast materiaal uit de aarde komt. Het vloeibare gesteente noemen we lava. Lapilli is vast materiaal ter groote van erwten en noten. Grote stukken noemen we vulkanische bommen. Belangrijke vulkanen in ItaliŽ zijn: Etna, Vesuvius, Stromboli.

vulkanisme

Verschijnselen aan het aardoppervlak waarbij het inwendig vuur merkbaar wordt. Voor veel toeristen is vulkanisme een reden om naar een bepaald gebied te gaan. Hierbij kan gedacht worden aan warmwaterbronnen met zwaveldampen die geneeskrachige werking zouden hebben. Ook de imposante verschijnselen (uitbarstingen, geysers, etc.) van het vulkanisme trekken veel toeristen. Bovendien kent de natuur in vulkanische gebieden veel bijzondere kenmerken.

waterscheiding

Een waterscheiding is een grens tussen twee stroomgebieden. Zo'n waterscheiding is meestal een bergrug. Zie ook: stroomgebied.

zijderups

De zijderups is een rups die door de speciale manier van verpoppen en de speciale draad erg geschikt is voor het weven van zijde. De zijderups leeft in Zuid-Europa in de moerbeiboom.

zwavelbronnen

Zwavelbronnen ontstaan door vulkanische activiteit. Het magma (zie: vulkaan) verwarmt de ondergrond en het aanwezige zwavelhoudende grondwater. Door de warmte ontstaat druk, waardoor zwavelhoudend water aan de opper- vlakte komt. Zie ook: vulkaan en koolzuurhoudende bronnen.

Terug naar de Index

Terug naar menu