Begrippenlijst 'Frankrijk'

INDEX :

ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ

- A -

aanslibbingskust

Kustvorm waarbij ophoping van door zeestromen of rivieren aangevoerd materiaal leidt tot aangroei van het land. Er zijn vaak zandbanken en ondiepten die zich verplaatsen. Het is een verkeersvijandige kustvorm.

aardgas

Hiervan is Frankrijk niet goed voorzien. Bij Lacq ligt een aargasveld met een productie tussen de 5 en 25 miljard kub. meter per jaar. Men verwacht dat de bron rond het jaar 2000 uitgeput zal zijn.

aardkorst

De buitenste laag van de aarde. De dikte varieert tussen de 5 en 50 kilometer.

abrasieplatform

Het plateau dat door erosie ontstaan is aan de voet van een klif- of falaisekust.

afbraakkust

Kustvorm die zich door erosie steeds verder terugtrekt en als gevolg hiervan vaak erg steil is. Zie falaisekust en/of klifkust.

Air France

Franse internationale luchtvaartmaatschappij.

Air Inter

Franse binnenlandse luchtvaartmaatschappij

allocations familiales

De Franse vorm van onze kinderbijslag.

allochtonen

Allochtonen zijn mensen of hun nakomelingen die niet uit de plaats of het land, waar zij wonen, afkomstig zijn. Voor de Tweede Wereldoorlog kwamen er veel Italianen, Spanjaarden, Belgen en Polen naar de Regio Nord-Pas de Calais. Na de Tweede Wereldoorlog kwamen er veel mensen uit de voormalige Franse kolonien, zoals Vietnam, Laos en Cambodja in Azie en uit Algerije, Kameroen en Senegal uit Afrika. Ze wonen vaak in oude wijken gescheiden van de andere bevolkingsgroepen. Uit deze situatie kunnen zich getto's ontwikkelen. De allochtonen hebben een lage positie in de maatschappij, door werkloosheid, lage inkomens en slecht opleidingsniveau. Positie problematisch: 1. zondebok functie (Front National). 2. tweede generatie-problematiek. 3. botsing normen en waarden. 4. laag opleidingsniveau. Een verder kenmerk is het hoge geboortencijfer onder de allochtonen.

Alpen

Een hooggebergte (top 4807 meter), ontstaan door een botsing van de Afrikaanse plaat met de Europese plaat. Deze botsing vond plaats zo'n 70 miljoen jaar geleden (Tertiair) tijdens de Alpiene plooiingsperiode. Door de grote hoogte zijn veel bergen bedekt met sneeuw en ijs. De Alpen zijn beter toegankelijk dan de Pyreneeen door brede dalen.

Alpen

De Alpen is een (hoog)gebergte dat ligt in een aantal Zuid- en Middeneuropese landen, nl. Frankrijk, Zwitserland, Duitsland, Oostenrijk, ItaliŽ en SloveniŽ. De hoogste top is de Mont Blanc (+4810m). Het begrip alpen of almen staat voor de berg- weiden vlak boven de boomgrens. Door reliŽf, gletsjers en plantengroei is er in de Alpen sprake van sterke erosie. Zie ook: erosie, gletsjer

alpiene gebergtevorming

In deze periode ontstaan de jonge plooiingsgebergten, ong. 70 milj. geleden (Tertiair) ten gevolge van de botsing van de plaat met Afrika en de plaat met Europa.

Amenagement du Territoire

Ruimtelijke ordening. DATAR= de organisatie voor Ruimtelijke ordening.

AOC

AOC (Appellation d' origine controle) een afkorting , die aangeeft dat je te doen hebt met een Franse kwaliteitswijn uit een bepaalde streek. De kwaliteitswijnen leveren ong. 35% van de productie. (Zie ook VAOC en VDQS)

Aquitaans Bekken

Dit bekken wordt begrensd door Pyreneeen en Centraal massief. Het is opgevuld met het erosiemateriaal uit de Pyreneeen afkomstig. Er zijn geen questa's. In het kustgebied (Les Landes) zijn duinen met naaldbossen.

Ardennen

Plateau, maar met diepe insnijdingen.

Armorikaans massief

Een oud, laag en afgesleten plateau in Bretagne en Normandie. Het bestaat vooral uit graniet en schisten. De kusten van dit massief zijn vaak klifkusten.

arrondissement

Onderdeel van een departement. Bijv. Parijs is in 20 arrondissementen ingedeeld.

articles de Paris

Luxe artikelen die in Parijs gemaakt worden, zoals parfum, mode, sierraden enz.

Assemble Nationale

De Franse volksvertegenwoordiging Dus de Franse vorm van onze Staten Generaal.

assimilatie

De Franse overheid wil een volledig "op gaan" van de allochtone bevolking in de Franse samenleving.

autarkie

Zelfvoorziening op het gebied van de landbouwproductie.

autochtonen

De oorspronkelijke bevolking van het land.

Terug naar de Index

- B -

baby boom

De geboortegolf, die na de Tweede Wereldoorlog ontstond door uitgestelde geboorten, herenigde gezinnen en contacten met de bevrijders.

ballons

De sterk afgeronde toppen van de Vogezen. Nu een middelgebergte dat ontstaan is tijdens de Alpiene plooiingsperiode. Het bestaat vooral uit graniet.

banlieu

Het gebied direct grenzend aan de centrale stad en bestaande uit buitenwijken en randgemeenten. Letterlijk: voorsteden.

bekken

Een vaak schotelvormig dalingsgebied met in het centrum vrij horizontale en dikke mariene-afzettingen en aan de randen flauw hellende lagen.

Bekken van Parijs

Het bekken wordt zo genoemd omdat Parijs in het centrum van het bekken gelegen is. Het bekken wordt begrensd door oude massieven. Het is opgevuld met erosieproducten van deze oude massieven. door de opheffing scheefgestelde lagen hebben voor questavorming gezorgd. Tijdens het Tertiair lag hier een ondiepe zee. Tijdens het Pleistoceen is er loss door de wind afgezet.

benedenloop

Het deel van de rivier met de minste helling dicht voor de uitmonding in zee. De rivier stroomt hier niet snel en er zal vooral fijn zand en klei afgezet worden.

beroepsstructuur

Het aandeel van de beroepsbevolking dat werkzaam is in de primaire, secundaire en tertiaire sector.

betalingsbalans

De verhouding tussen de totale inkomsten en uitgaven van een land. Hierin zijn verwerkt de handelsbalans en de dienstenbalans. (Zie voor verdere uitleg de genoemde begrippen)

bevolkingsbeweging

De toename- of afname van de bevolking. We onderscheiden de natuurlijke en sociale bevolkingsbeweging. (Zie daar voor verdere uitleg)

bevolkingsdichtheid

Gemiddeld aantal mensen per vierkante kilometer.

bevolkingsdruk

De spanning tussen de bevolking en de bestaansmogelijkheden. Een toename van de bevolking kan leiden tot voedseltekorten.

bevolkingspolitiek

Door de overheid ingestelde maatregelen die direct of indirect gericht zijn op beinvloeding van de bevolkingsomvang, -groei, -samenstelling of -spreiding. Vanaf 1920 probeert de Franse overheid de geboortencijfers te verhogen, met o.a. kinderbijslag, belastingvoordelen, kinderopvang, gratis onderwijs, propaganda enz.

bevolkingsspreiding

De wijze waarop de bevolking verspreid is over een bepaald gebied.

BNP

De totale waarde van de drie productiesectoren die in een land in een bepaald jaar is voortgebracht. Het BNP wordt meestal uitgedrukt in dollars. Men werkt vaak met het "BNP per hoofd van de bevolking" hiermee kan men de welvaart van twee of meer landen met elkaar vergelijken.

bocage landschap

Heggenlandschap. De velden werden of zijn door heggen of muurtjes omgeven. Het bocagelandschap verdwijnt snel door de negatieve invloeden op de moderne bedrijfsvoering.

bodem

Het bovenste deel van de aardkorst waarin planten wortelen. Onder invloed van het klimaat en vegetatie vinden er bodemvormende processen plaats die de bodem een typisch profiel geven.

bosbranden

In het droge seizoen komen er in Frankrijk vrijveel bosbranden voor. Soms onopzettelijk veroorzaakt door toeristen soms ook opzettelijk veroorzaakt door projektontwikkelaars, die een bepaald doel voor ogen staat.

boulevard peripherique

Ringweg rond het centrum van Parijs.

bovenloop

Het deel van de rivier met het grootste hellingspercentage. Dit deel ligt meestal in het gebergte waar de rivier ontspringt. Door de hoge stroomsnelheid kan de rivier stenen en grind meenemen.

Bovenrijnse laagvlakte

Een slenk (zie daar voor verdere informatie) die een prachtige mogelijkheid bood aan de Rijn om in de richting van de zee te stromen. De slenk ligt in de bovenloop van de Rijn, vandaar de naam Bovenrijnse laagvlakte.

Terug naar de Index

- C -

cap

Landpunt die in zee uitsteekt.

Centraal Massief

De hoogste top meet 1886 meter. Het bestaat verder uit enkele plateaus en gebergten met diepe rivier-insnijdingen(gorges) in de veelal kalksteen. Bovendien komt er veel breukvorming voor. Vroeger kwam er vulkanisme voor. Overblijfselen vulkanisch gesteente, ronde kratermeren en minerale bronnen. Tijdens een ijstijd droegen de bergen gletsjers.

centralisme

Een bestuursvorm waarbij de centrale overheid de regionale en lokale overheid alles tot in details voorschrijft.

Cf-klimaat

Gematigd maritiem/zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden. De temperatuur van de koudste maand ligt volgens KŲppen tussen -3 en 18 gr. Celsius. Er komt geen duidelijke droge periode voor.

chambre de deputes

Kamer van de Franse volksvertegenwoordiging. Te vergelijken met onze Tweede Kamer.

champs ouverts

Open landschap ofwel open field. Het uitzicht wordt tot aan de horizon vrijwel nergens door onderbroken.

Chunnel

De Kanaaltunnel, ongeveer 50 km lang, waarvan 37 km onder zee, tussen Frankrijk en Engeland.

cites d' ortoirs

Slaapsteden in de omgeving van de grote stedelijke kernen. Vaak de Petite Banlieu.

climat a influence continentale

Overgangsklimaat tussen een zeeklimaat en een landklimaat. De gem. wintertemperaturen liggen er lager en de gem. zomertemperaturen hoger dan in het zeeklimaat. Ook is de hoeveelheid neerslag er geringer. Zie: overgangsklimaat.

climat mediterraneen

Middellandse zeeklimaat. Zie daar en bij Cs-klimaat.

climat motagnard

Gebergteklimaat. Zie ook EH-klimaat.

climat oceanique

Zeeklimaat. Zie ook Cf-klimaat

Collectivites Territoriales

Enkele overzeese gebiedsdelen, die door Frankrijk bestuurd worden, maar weinig in Frankrijk geintegreerd zijn. Bijv.. Mayotte, St Pierre en Miquelon, Crozet eil. en Nieuw Amsterdam eilanden.

Commissariat General du Plan

Commissie voor de opstelling van de plannen voor de ruimtelijke ordening. Het is te vergelijken met onze Rijks Planologische Dienst.

commune

Gemeente, de lokale overheid met gemeenteraad en burgemeester. De Franse gemeenten zijn vaak klein. Frankrijk kent ongeveer 36000 gemeenten.

commune urbaine

Stedelijke gemeente. Het zijn nederzettingen van meer dan 2000 inwoners. De stedelijke gemeenten tellen minder dan 15% van het totale aantal gemeenten, maar herbergen meer dan 70% van het totale aantal inwoners van Frankrijk.

congestie

Verschijnselen die optreden bij een te sterke concentratie van mensen, bedrijven en activiteiten waardoor verkeersopstoppingen, milieuhinder, woningnood en oplopende prijzen optreden.

Conseil Regional

Bestuur van een planregio/regio.

Continentaal stelsel

Met dit stelsel wilde Napoleon Bonaparte Groot Brittannie economisch op de knieen krijgen om het daarna te veroveren. Als gevolg van het stelsel mocht erg geen suiker uit het Caribisch gebied worden ingevoerd en gingen de Franse boeren suikerbieten verbouwen.

Contract de Plan Etat-Region

Meerjarenplan voor de regionale ruimtelijke ordening en economische ontwikkeling.

Credit Agricole

Boerenleenbank. Oorspronkelijk opgezet om de boeren goedkope leningen te kunnen verstrekken voor de uitbreiding of verbetering van hun bedrijf.

Cs-klimaat

Een gematigd maritiem/zeeklimaat met een droge periode in de warmste tijd van het jaar. Omdat dit klimaat o.a. voorkomt in het Middellandse Zeegebied wordt het ook wel een Middellandse Zee- of Mediterraan klimaat genoemd. De temperatuur van de koudste maand ligt tussen de -3 en 18 gr. Celsius en men kent er een zeer droge en hete zomer.

cuesta

Een langgerekte asymmetrische bergrug bestaande uit hard gesteente. De bergrug heeft een flauwe hellende kant en een steile kant. Op de steile kant groeit vaak bos.

Terug naar de Index

- D -

DATAR

Officieel: Delegation a l' Amenagement du Territoire et a l'Action Regionale. De nationale dienst voor de ruimtelijke ordening. Haar taak behelsde vooral het overwicht van Parijs af te remmen en de rest van het land tot grotere ontwikkeling te brengen.

debiet

Hoeveelheid water die per seconde een dwarsdoorsnede van een rivier passeert.

decentralisatie

Het overhevelen van taken en bevoegdheden naar een lager niveau van bestuur. Zie ook: Loi de Decentralisation en Wet Deferre.

delta

Een riviermonding waarbij door verstopping van de rivierloop de rivier telkens een nieuwe weg naar zee zoekt waardoor de benedenloop sterk vertakt is. Dit gebeurt als er geen sterke getijstromen zijn die het materiaal afvoeren.

departement

Bestuurlijke eenheid tussen commune en regio.

Departements d' Outre Mer

4 departementen, die volwaardig deel uitmaken van Frankrijk. Het zijn: Guadeloupe, Guyana, Martinique en Reunion. Vaak afgekort tot DOT.

dienstenbalans

De verhouding tussen inkomsten en uitgaven voor de diensten in een bepaald jaar in een bepaald gebied. Onder de diensten valt ook het toerisme. De vele toeristen die Frankrijk bezoeken zorgen voor een overschot op de dienstenbalans.

Terug naar de Index

- E -

echo-effect

De gevolgen van een geboortegolf, maar dan ongeveer twintig jaar later. De kinderen uit de geboortegolf krijgen dan zelf weer kinderen.

Eerste Wereldoorlog

De oorlog tussen 1914 en 1918. Deze heeft zich vooral in Frankrijk voltrokken. Er zijn veel mensen gesneuveld en veel geboorten zijn niet doorgegaan.

EH-klimaat

Hooggebergte klimaat. Volgens KŲppen ligt de gemiddelde temperatuur hier lager dan 10 gr. Celsius in de warmste maand. Komt voor in de hoge delen van de Alpen en PyreneeŽn. Climat montagnard.

elektrische centrales

Fabrieken voor het opwekken van elektrische stroom. We kennen een aantal soorten centrales: 1. Thermische centrales 2. Hydrocentrales 3. Kerncentrales 4. Getijdencentrale In Frankrijk gebruikt men veel kernenergie meer dan 60% van de energie wordt in kerncentrales opgewekt. Dit omdat men weinig steenkolen, aarolie en aardgas in de bodem heeft, maar wel uranium.

elevage motagnard

De bergboeren met hun veeteelt. Er zijn nog weinig melkkoeien op de hoge alpenweiden te vinden, daar men steeds meer problemen heeft om de koeieherders het hele seizoen boven te houden. Nu houdt men er vooral jong vee dat niet gemolken hoeft te worden. Nu probeert de regering met subsidies (bergboerenregeling) de boeren in de Alpendalen te houden i.v.m. het toerisme en het landschap.

erfrecht

Voor de Franse Revolutie erfde alleen de oudste zoon. Volgens de Code Napoleon hadden alle kinderen recht op een even groot deel van de erfenis. Om versnippering van het vooral boerenbedrijf te voorkomen, werd geboortebeperking dus noodzakelijk. Zie: partage egal.

estuarium

Trechtervormige riviermonding, die op diepte wordt gehouden. Door de binnendringende vloedstroom en de terugstromende ebstroom wordt geen sedimentatie materiaal afgezet.

etang

Een door een schoorwal geheel of gedeeltelijk afgesloten deel van de zee. Andere aanduidingen voor dit verschijnsel zijn: haf of lagune.

Europese Gemeenschap

Een gemeenschap opgericht voor het economisch samengaan van de Europese landen. Later omgezet in de EU toen ook politieke aangelegenheden gezamenlijk werden uitgevoerd. Zie Europese Unie.

Europese Unie

Unie van een aantal Europese landen, die politiek en economisch willen samenwerken.

exode rural

Uittocht van de vooral jonge bevolking uit de landelijke gebieden. De trek vond plaats terwijl de geboortencijfers al laag waren. Hierdoor heeft de leegloop van het platteland veel grotere gevolgen gehad dan in andere landen. Er zijn echt "lege" gebieden ontstaan, de "Desert Francais".

Terug naar de Index

- F -

falaisekust

Frans woord voor klifkust. Deze kustvorm ontstaat door de voortdurende afbrekende werking van de branding op de rotsen aan de kust. Zie: klifkust.

francophonie

Het streven van Frankrijk de Franse cultuur en taal niet aan invloed te laten inboeten.

Franse Revolutie

De revolutie, die in Frankrijk het bewind van de adel en absolute vorsten omver heeft gegooid. De revolutie vond plaats in 1789.

front

De scheiding tussen warme en koude lucht die meestal neerslag tot gevolg heeft. In Zuid-Frankrijk zorgen deze fronten 's winters voor de neerslag.

Terug naar de Index

- G -

garantieprijzen

Dit zijn vastgestelde prijzen die de boer in elk geval voor zijn producten krijgt. Het EG-landbouwfonds betaald deze prijzen. De vooral kleine Franse boeren waren hierdoor verzekerd van een vast inkomen. Gevolg van dit prijzen systeem is: overproductie o.a. van melk, vlees wijn en tomaten.

gastarbeid

Tijdelijke trek van arbeidskrachten uit een ander gebied of land. Meestal is het laagwaardig en ongeschoold werk. Vaak verdwijnt ook het tijdelijke karakter.

gebergteklimaat

Zie: climat montagnard en/of EH-klimaat.

geboortebeperking

Het bewust krijgen van minder kinderen in een gezin. In Frankrijk was men hier al snel toe overgegaan o.i.v. Malthus en de partage egal: het erfrecht waarbij elk kind een even groot deel van de erfenis kreeg.

gemengde rivier

Een rivier die zowel door smeltend (e) ijs en sneeuw (vooral in voorjaar en zomer) gevoed wordt als door de regen (vooral in najaar en winter).

genre de vie

Manier van leven. In Zuid-Frankrijk behoort de wijnbouw en alles wat ermee samenhangt tot het genre de vie.

gentrification

In het centrum van de steden ontstaat een woonfunctie voor een jonge welvarende bevolkingsgroep. Deze wijken kenmerken zich door grote luxe en veel voorzieningen. De wijken hadden vaak een lage status of waren gebieden met stagnerende (ambachtelijke) bedrijfjes nabij het stadscentrum.

getijdencentrale

Elektrische centrale die stroom opwekt door gebruik te maken van het verschil tussen eb en vloed. Er is er een in Frankrijk te weten in de Rance vlakbij St. Malo. Zie hydro centrale.

getijstroom

Stroming in de zee veroorzaakt door het opkomen van de vloed en het verschijnen van de eb.

gletsjerrivier

Een rivier die zijn water ontvangt van het smeltende ijs van een gletsjer. Buiten het gebergte wordt de gletsjerrivier al vrij snel een gemengde rivier.

goederenstromen

De verplaatsing van goederen (gewicht en volume) over een bepaalde afstand en in een bepaalde tijd. Bijv. via de autowegen, via de kanalen of via bepaalde havens.

gorge

Diepe, steilwandige kloof uitgeslepen door een rivier. Bijv. Gorge du Tarn of Gorge du Verdon.

graancrisis

De landbouwcrisis ontstond eind vorige eeuw toen USA en Canada goedkope granen aan Europa leverden. Ter bescherming van de Franse boeren reageerde de Franse overheid hierop met protectionistische maatregelen. Dus het heffen van hoge invoerrechten aan de buitengrenzen van het land. Hierdoor werden de buitenlandse producten zo duur, dat de burgers ze niet meer kochten en dus de producten van de eigen boeren bleven kopen.

Grand Ensembles

Gebouwd na 1945. Het zijn: geplande hoogbouw-slaapsteden. Kenmerken: Weinig voorzieningen Weinig werkgelegenheid Veel forensen Veel lage inkomensgroepen Hoge bevolkingsdichtheid Eentonige hoogbouw Nu al slooprijp

Grande Couronne

De banlieu van Parijs die na de Tweede Wereldoorlog is ontstaan en voornamelijk bestaat uit "Villes Nouvelles" en belangrijke groene zones. Ze vormen de buitenste ring van vier departementen in het Ile-de-France.

Terug naar de Index

- H -

hafkust

Zie etang en lagune.

Hallen

De gebouwen, in het centrum van Parijs waar men groente, fruit en vlees aanvoerde om dit te verkopen aan middenstand en ook aan particulieren. Door president Pompidou zijn de Hallen afgebroken en naar Rungis, aan de rand van de stad, verplaatst. Op de plaats van de Hallen heeft Pompidou een museum laat bouwen: het Centre Pompidou.

handelsbalans

De verhouding tussen de waarde van de invoer en de uitvoer.

Hercynische gebergtevorming

Periode in de geschiedenis van de aarde waarin veel gebergten zijn ontstaan. Ongeveer 300 miljoen jaar geleden (Eind Carboon/begin Perm) zijn deze bergen ontstaan en daarna door verwering en erosie sterk afgevlakt tot een massief. Bijv. Centraal massief (Massif Central) en Armorikaans Massief.

high tech-industrie

Bedrijfsklassen waar specialisatie op hoogwaardige en complexe productietechnieken plaats vindt. Bijv. computergestuurde productie, ontwikkelen van robots en het bouwen van proefmodellen enz. Zie: speerpunt-industrie.

hogedruk centrale

Een elektrische centrale, die elektriciteit opwekt d.m.v. relatief weinig vallend of snelstromend water. Men vindt ze bijna alleen maar in de bergen. 's Nachts wordt elektriciteit die over is van andere centrales naar de hoge druk centrales geleid. Hiermee wordt het water dat overdag gebruikt werd weer naar boven gepompt zodat men langer van het water in het stuwmeer gebruik kan maken. Zie hydro centrale.

hooggebergte

Een gebergte met een hoogte boven de 1500 meter. Vaak met scherpe kammen en toppen.

horst

Een gebied dat langs breuken in de aardkorst naar boven is geschoven en nu als gebergterug in het landschap te vinden is. Bijv. de Vogezen en het Zwarte Woud. Oude lagen komen door verwering en erosie aan de oppervlakte.

huwelijksfrequentie

Aantal huwelijken per 1000 inwoners per jaar.

hydrocentrale

Waterkrachtcentrale. We onderscheiden: 1. hogedrukcentrale. 2. lagedrukcentrale. 3. getijdencentrale. Voordelen: 1. Nauwelijks vervuiling. 2. Onuitputbaar. Nadelen: 1. Aanleg dammen heeft grote gevolgen voor het milieu en de ecologie. 2. Liggen vaak in dunbevolkte gebieden. Transport stroom levert problemen op.

hypermarche

De grootste soort zelfbedieningszaak met een ruimer aanbod dan de supermarche. (Zie ook superette en/of supermarche).

Terug naar de Index

- I -

ijzererts

De belangrijkste vindplaats ligt in Lotharingen. De kwaliteit van het ijzererts daar is zeer matig, vanwegen het hoge fosforgehalte en het lage ijzergehalte (Minette). Verder vindt men ook nog ijzererts in Bretagne en Normandie.

Ile-de-France

Het deel van Frankrijk waarin Parijs gelegen is. Hier woont ruim 18% van de Franse bevolking en wordt ruim 27% van het BNP verdient. Belangrijke industrieen: Auto-industrie. Vliegtuigindustrie. Grafische industrie. Elektrotechnische industrie Farmaceutisch industrie.

industrie

Alle activiteiten waarbij de mens grondstoffen bewerkt om er nieuwe producten van te maken. De productie gebeurt in aparte werkplaatsen, met machines en in grote series.

infrastructuur

1. De in een gebied aanwezige verbindingen (wegen, waterwegen, leidingen voor olie, water, gas, telefoon enz.). 2. Het geheel van openbare voorzieningen in stad, streek of land, die het functioneren van allerlei activiteiten mogelijk maakt.

inkomend toerisme

De toeristenstroom die het land, dat bestudeerd wordt, binnenkomt.

innovatie

De ontwikkeling van steeds maar weer nieuwe producten of het invoeren van nieuwe productiewijzen.

Terug naar de Index

- J -

Jura

Gebergte op de grens tussen Frankrijk en Zwitserland. Jonggebergte bestaande uit voornamelijk kalksteen, vandaar de vele karstverschijnselen. De hoogste top meet 1732 meter. Tijdens een ijstijd was er vergletsjering.

Terug naar de Index

- K -

kalizout

Kalizout wordt gewonnen voor de kunstmestfabricage. Dit gebeurt in de Elzas. Het afvalproduct: keukenzout wordt in de Rijn geloosd. In Nederland levert dit problemen op in verband met de drinkwatervoorziening en het irrigatiewater voor de landbouw. Frankrijk heeft beloofd de zoutlozingen te zullen verminderen.

kalksteen

Een gesteente ontstaan door accumulatie van kalkskeletten van zeedieren.

karstverschijnselen

Alle verschijnselen die voorkomen in een gebied met kalkgesteente en te maken hebben met het oplossen van de kalksteen. Zoals: druipsteengrotten, dolinen, stalactieten, stalagmieten en onderaardse rivieren.

kerncentrale

Elektrische centrale die gebruik maakt van kernenergie voor het opwekken van elektriciteit. Frankrijk heeft vrijveel kerncentrales. Zie ook elektrische centrales. De voordelen van kernenergie voor Frankrijk zijn: 1. Goedkoop. 2. Geen afhankelijkheid van het buitenland. 3. Weinig luchtvervuiling. De nadelen zijn: 1. Problemen met radio-actief afval. 2. Gevolgen van ongelukken met kerncentrales kunnen vaak zeer ernstig zijn. 3. Thermische vervuiling door het koelwater.

klifkust

Een steile kustvorm die ontstaat door het voortdurend eroderen van het gebergte dat aan de kust ligt. Zie ook falaise kust en afbraakkust.

Terug naar de Index

- L -

lagedruk centrale

Een elektriciteitscentrale, die de stroming van een rivier gebruikt om stroom op te wekken. Zie hydro centrale.

lagune

Een lagune of haf is het gebied tussen de oorspronkelijke kustlijn en de schoorwal. Deze kan op den duur verlanden. Zie: etang.

leeftijdsopbouw

De samenstelling van de bevolking naar leeftijd en geslacht.

levensverwachting

Het aantal jaren dat een persoon van een bepaalde leeftijd kan verwachten nog te zullen leven.

lichte industrie

Vorm van industrie, die vooral producten maakt die direct in de winkel verkocht kunnen worden. Bijv. kleding, levensmiddelen, huishoudelijke artikelen enz.

Loi de Decentralisation

Wet die in 1982 is aangenomen met de bedoeling om het bestuur van Frankrijk te decentraliseren. Deze wet wordt ook wel "Wet Deferre" genoemd naar de indiener van de wet. Zie decentraliseren en Wet Deferre

Terug naar de Index

- M -

Malthus

Deze Engelsman geboren in 1798 heeft met zijn ideeen over de groei van de bevolking in verhouding tot de productie van voedsel grote invloed gehad op de bevolkingsontwikkeling van Frankrijk. Het gevolg van de ideeen van Mathus was dat de Fransen al heel vroeg aan geboortebeperking gingen doen.

massief

Relatief oud deel van de aardkorst waarin gesteenten vaak sterk zijn vervormd en afgesleten en later is opgeheven.

Massif Central

Massief centraal in Frankrijk gelegen met een gemiddelde hoogte van 710 meter. Het is een Hercynisch gebergte, waar 50 miljoen jaar geleden nog vulkanisme voorkwam. In het Massif Central ligt nu het Vulkaan Park, een nationaal natuurpark. Een bekende vulkaantop is de Puy de Dome. Er ontspringen veel rivieren en er komen soms diepe dalen (gorges) voor.

meander

Een grote bocht in een laaglandrivier.

Mediterrane vegetatie

Een vegetatie, die aangepast is aan het klimaat in het Middellandse Zeegebied. Deze planten kennen lange wortels om in de droge zomer nog bij het grondwater te kunnen komen. Ze kennen ook dikke leerachtige bladeren om een te grote verdamping tegen te gaan.

metro

De ondergrondse spoorweg in de oude Parijse binnenstad.

Metropoles d' equilibre

Grote kernsteden in de periferie die als groeipool moesten dienen in het kader van het regionale beleid: Lille, Nancy, Metz, Lyon, Straatsburg, Dijon, St. Nazaire Marseille, Toulouse, Bordeaux en Nantes. Later zijn Rennes, Clermont-Ferrand en Nice eraan toegevoegd. Alleen Lyon is erin geslaagd zich als zelfstandige kern te ontwikkelen. Verder had het beleid weinig effect, de groei van Ile-de-France ging gewoon door.

middelgebergte

Een gebergte met een gemiddelde hoogte tussen 500 en 1500 meter.

middenloop

Het deel van de rivier tussen bovenloop en benedenloop. Hier stroomt de rivier dus al wat rustiger.

Midi

Het gebied van Frankrijk in de onmiddellijke omgeving van de Middellandse Zee.

migratie

Het zich verplaatsen van personen over een grens met het doel zich in een nieuwe vaste woonplaats te vestigen. Vormen zijn: 1. Buitenlandse migratie. Hierbij komen de mensen uit of gaan de mensen naar het buitenland. 2. Binnenlandse migratie. Hierbij worden door de mensen de grenzen van een regio, een departement of commune overschreden.

Mistral

Harde, droge en koude valwind uit de Alpen die door het Rhonedal waait. Deze valwind ontstaat als er in het gebergte een hoge luchtdruk aanwezig is en boven de zee een gebied met lage luchtdruk ligt. Zie ook Tramontana.

multi-culturele samenleving

Een beleid van de overheid om de buitenlanders in een land, zich als buitenlanders te manifesteren.

Terug naar de Index

- N -

Napoleon

Franse generaal, die na de Franse Revolutie de macht tot zich trok en bijna geheel Europa veroverde. Heeft ook invloed gehad op de landbouw, daar door zijn toedoen de Europese boeren suikerbieten gingen verbouwen.

natuurlijke bevolkingsbeweging

De ontwikkeling (groei of afname) van de bevolking die bepaald wordt door het verschil tussen geboorten en sterfte.

nouveau dynamisme

Een "nieuw ontwikkelingsmodel" voor de economische opbouw van Frankrijk. Via de DATAR wilde men Frankrijk opnieuw inrichten.

Terug naar de Index

- O -

olie

Hiervan is Frankrijk er slecht voorzien. Bij Parijs en Bordeaux liggen een paar kleine olievelden met een productie van minder dan 5 miljoen ton per jaar.

ontgroening

Het afnemen van het percentage jongeren in de bevolking.

ontwikkelings-assen

Uitbreiding van de agglomeratie Parijs langs de benedenloop van de Seine, aansluitend op Le Havre (oliehaven) en Rouen (stukgoederenhaven). Een ten noorden van de Seine en een ten zuiden. Het gebied heeft goede infrastructuur.

open-field

Een landschap met grote open ruimten waarin je vaak van horizon tot horizon kunt kijken.

oprot-premies

Een uit te geven premie aan gastarbeiders als ze terug gaan naar het eigen land.

overgangsklimaat

Een klimaat dat de verschijnselen van zowel het zeeklimaat als het landklimaat vertoont. Zie: climat a influence continentale.

Terug naar de Index

- P -

Parijs

Hoofdstad van de Republiek Frankrijk. Deze enorm grote stad heeft veel problemen: Verkeer: 1. Brede boulevards lopen vast op rotondes. 2. Metro gaat maar tot de grens van La Ville de Paris. 3. Grote forensenstromen en goederenstromen. 4.Parkeerproblemen. Economie; 1. Tekort aan arbeidskrachten. 2. Extreem hoge lonen. 3. Arbeidsonrust. 4. Te hoge grondprijzen, waardoor concurrentie met andere steden verloren wordt.

partage egal

Het systeem van het verdelen van een erfenis in gelijke delen over alle kinderen. Door geboortebeperking wisten veel Franse boeren hun bedrijven toch te behouden. Zie erfrecht.

PAT

Prime d' Amenagement du Territoire. Deze regeling is te vergelijken met onze Premie Investerings Regeling: een regeling om via subsidies de industrialisatie te stimuleren.

Petite Couronne

De oudste banlieu van Parijs bestaande uit slaapsteden, industriegebieden en groengebieden. Hierin liggen de Poles Restrucurateurs: De herstructureringskernen rond Parijs. Het gebied van de drie departementen direct rond La Ville de Paris.

plan d' occupation des sols

Het Franse bestemmingsplan

planregio

De vroegere benaming van de regio's.

plateau

Een hoogvlakte met een vrijwel horizontale bovenzijde. Ze zijn meestal ontstaan door riviererosie en later omhoog gekomen.

plooiingsgebergte

Gebergte waarvan de gesteentelagen plooien vertonen. Deze plooiingen ontstonden meestal door de werking van endogene krachten. Bijv. botsingen van twee continenten.

Poles de conversion

De centrale steden in herstructureringsgebieden, waar de oude industrieen gesloten zijn of worden en nieuwe werkgelegenheid wordt geconcentreerd.

postvulkanische verschijnselen

Verschijnselen die zich voordoen in gebieden waar vroeger vulkanisme voorkwam. Bijv.: minerale bronnen en geisers.

prefect

Het hoofd van een departement.

president du Conseil general

De voorzitter van de algemene vergadering van een departement. Deze titel is van belang na 1982.

primate city

Parijs is een primate city. Hiermee wordt bedoeld dat de stad wat betreft inwoneraantal, werkgelegenheid, culturele en politieke invloed met kop en schouders boven de op een na grootste stad uitsteekt.

productiemilieu

Het complex van factoren dat het economisch handelen in een gebied bepaalt. Het geeft een beeld van de omstandigheden waaronder bedrijven moeten werken.

proletarische fase

Periode waarin de arbeiders in de industrie veel kinderen hadden. De sterftecijfers waren door verbeteringen in kennis en hygiene al gedaald, maar de geboortencijfers hadden zich noch niet aangepast. Komt in Frankrijk vrijwel niet voor, door late industrialisatie en Malthus. Zie: Malthus.

protectionisme

Het stelsel van beschermende invoerrechten.

pullfactoren

Factoren in een bepaald gebied de mensen aantrekken. Bijv. werkgelegenheid, lage belastingen of beter onderwijs.

pushfactoren

Factoren in een bepaald gebied die mensen kunnen afstoten. Bijv. gebrek aan werkgelegenheid, hoge belastingen enz.

Pyreneeen

Een plooiingsgebergte op de grens van Spanje en Frankrijk.

Terug naar de Index

- Q -

quartier

De wijk of buurt waarin een stad verdeeld is. In Parijs kennen we bijv. Quartier Latin.

quota

Dit zijn vastgestelde hoeveelheden die de boer mag produceren, produceert hij toch meer dan moet hij een boete over het teveel geproduceerde betalen. Dit alles is bedoeld om de overschotten in de landbouw te voorkomen en de bestaande op te lossen.

Terug naar de Index

- R -

regenrivier

Een rivier die voornamelijk gevuld wordt met regenwater. In de zomer kennen deze rivieren vaak een zeer lage waterstand.

regiem

Schommelingen in de hoeveelheid water die gedurende een jaar wordt afgevoerd. Factoren die van invloed zijn op het regiem: 1. Klimaat a. neerslaghoeveelheid b. neerslagverdeling over het jaar c. neerslagvorm d. temperatuur i.v.m. verdamping 2. ReliŽf a. aanwezigheid b. klimaatbeinvloeding 3. Ondergrond a. doorlatendheid 4. Vegetatie a. watergebruik b. waterafvoer

region

Een bestuurlijke eenheid die enkele departementen omvat met overeenkomstige sociale en economische kenmerken.

regions de programme

Zie region. Region de programme is de al verouderde naam voor dit verschijnsel.

rehabilitatie

Opwaardering van oude gebouwen en buurten door verbetering en modernisering. Hierbij blijft de woonfunctie belangrijk

renovatie

Een onderdeel van de stadsvernieuwing waarbij vooral het opknappen van woningen voorop staat.

RER

Reseau Express Regional. De snel-metro die in eerste instantie de Petite Couronne met de binnenstad van Parijs verbond, maar later uitgebreid is tot stations in de Grande Couronne en het vliegveld Charles de Gaulle.

ruilverkaveling

Het onderling ruilen van kavels en percelen grond om op die manier een groter geheel te verkrijgen.

ruimtelijk beleid

Concrete maatregelen in de uitvoerende sfeer om een betere inrichting van een gebied te krijgen.

Terug naar de Index

- S -

sanering

Vorm van stadsvernieuwing waar vooraf bijna altijd kaalslag plaats vindt.

schaalvergroting

Het streven naar grotere opbrengsten en lagere productiekosten door het gebruik van grond, ruimte, arbeid en kapitaal te veranderen (mechanisatie, specialisatie, werken in grotere eenheden, intensivering).

schaalvoordelen

Voordelen die behaald kunnen worden door productie en/of vervoer op grote schaal.

schoorwal

Landtong die ontstaat door afzetting van zand in een bocht van de zee en op deze manier een inham geheel of gedeeltelijk afsluit. Deze inham wordt dan genoemd: etang, haf of lagune. Zie etang, hafkust en/of lagune.

sedimenatiebekken

Een groot komvormig dalingsgebied tussen jonge plooiingsgebergten en oude massieven, waar sedimentatie overheerst.

Senat

Een van de twee Kamers van de Volksvertegenwoordiging. Deze is te vergelijken met onze Eerste Kamer.

Sirocco

Een hete wind uit de Sahara, die soms rood stof meevoert.

slenk

Een laaggelegen deel van de aarkorst dat langs een breuk naar beneden gegleden is. Dit gebied wordt langzamerhand opgevuld met erosie producten van rivieren, die er doorheen stromen.

smeltwaterrivier

Een rivier in het bergland die hoofdzakelijk gevoed wordt door het smeltwater van gletsjers.

sociale bevolkingsbeweging

Veranderingen in de bevolking als gevolg van migratie, zowel positief als negatief.

speerpunt-industrie

Zie 'high-tech" industrie

stroomgebied

Het gehele gebied dat zijn overtollige water via een bepaalde rivier en zijn zijrivieren afvoert naar zee. Het gebied wordt begrensd door waterscheidingen. Zie: waterscheiding.

subtropisch maximum

Het hogedruk gebied dat gelegen is tussen de 20 en 30 gr. NB en zorgt voor grote droogte. Dit hogedrukgebied schuift met de zon mee naar het noorden en het zuiden. In de zomer ligt het boven het Middellandse Zeegebied en zorgt dus voor het mooie en droge weer in Frankrijk.

suburbanisatie

Een migratiebeweging waarbij mensen wegtrekken uit de grote stad en zich vestigen in (kleine) dorpen op het nabije platteland.

superette

Kleinere zelfbedieningszaak, waar overwegend levensmiddelen worden verkocht. (Zie ook supermarche en/of hypermarche).

supermarche

Zelfbedieningszaak waar naast levensmiddelen ook duurzame goederen verkocht worden. Groter dan de superette, maar kleiner dan de hypermarche. (Zie ook Superette en/of Hypermarche).

Terug naar de Index

- T -

technopolen

Een samenwerkingsverband tussen overheid, bedrijven en universiteiten om op een nieuw bedrijventerrein of wijk onderzoek en productie te ontwikkelen. De nationale overheid koppelt de technopolen graag aan Villes Nouvelles.

Territoires d' Outre Mer

Door Frankrijk bestuurde gebiedsdelen. Het zijn: Nieuw-Caledonie, Frans-Polynesie en Wallis en Futuna. Vaak afgekort tot: TOM

tertiairisering

De verschuiving van de industriŽle bedrijven en beroepen naar de tertiaire sector.

TGV

Train a Grande Vitesse. Een supersnelle trein die tot 440 km per uur kan rijden. Deze trein is op afstanden tot ongeveer 500 km een geduchte concurrent van het vliegtuig.

thermale bronnen

Geneeskrachtige bronnen. In vroegere vulkanische gebieden is het bronwater voorzien van allerlei mineralen, die een geneeskrachtige werking kunnen hebben.

thermocentrale

Een elektriciteits centrale die gestookt wordt op bruinkool, steelkool, aardolie of aardgas of wel fossiele brandstoffen. Nadelen van deze centrales zijn: 1. Luchtvervuiling 2. Thermische vervuiling van het koelwater. 3. Grote afhankelijkheid van het buitenland. Er zijn ook nog enkele voordelen; 1. Ongelukken hebben minder ernstige gevolgen dan bij kerncentrales. 2. Men kan meerdere brandstoffen gebruiken.

toerisme

Positieve gevolgen van het toerisme: 1. Het levert veel werkgelegenheid. 2. Het levert een positieve bijdrage aan de betalingsbalans. De negatieve gevolgen zijn: 1. Seizoenwerkloosheid. 2. Bodemerosie in de wintersportgebieden. 3. Milieuvervuiling door de toeristen. 4. Toenemend watergebruik. 5. Bosbranden. 6. Overbelast wegennet. 7. Sociaal-culturele conflicten met de autochtone bevolking.

toeristenbalans

Deze balans vergelijkt de uitgaven gedaan door de Fransen in het buitenland en de bestedingen van buitenlanders in Frankrijk.

Tramontana

Harde droge valwind in het gebied Languedoc en Roussillon. Zie ook Mistral.

transhumance

De trek met kleinvee van het winterweidegebied in de vlakte naar het zomerweidegebied in het hooggebergte. Vroeger moest het vee zelf van en naar het gebergte lopen nu gaat het transport vooral per vrachtwagen en per trein.

transitiemodel

De overgang van een hoge natuurlijke bevolkingsgroei naar een lage natuurlijke bevolkingsgroei.

transitreiziger

Een reiziger die met een groot vliegtuig op een grote luchthaven (mainport) aankomt en met een kleiner toestel verder vliegt naar zijn eindbestemming.

trechtervormige riviermonding

Zie estuarium.

Tweede Wereldoorlog

Grote oorlog tussen Frankrijk en Duitsland van 1939 (Nederland: 1940) tot 1944.

Terug naar de Index

- U -

uranium

Uranium is de grondstof, die gebruik wordt bij de opwekking van kernenergie. Frankrijk bezit 3,2% van de wereldreserves. Men vindt het in de Vendee, Limousin, Auvergne en Languedoc. Daar Frankrijk weinig andere energiebronnen heeft wordt er in dit land veel gebruik gemaakt van kernenergie.

Terug naar de Index

- V -

valwind

Harde wind die uit een gebergte een laagvlakte in valt. Komt vaak uit de Alpen of Pyreneeen. Zie: mistral en/of tramontana.

VAOC

VAOC (Vins d' Appellation d' origine controle) een afkorting , die aangeeft dat je te doen hebt met een Franse kwaliteitswijn uit een bepaalde streek. De kwaliteitswijnen leveren ong. 35% van de productie. Een andere aanduiding van een kwaliteitswijn is VDQS. (Zie ook AOC en VDQS)

VDQS

Vins Delimites de Qualite Superieur. Een kwaliteitskenteken voor een van de betere soorten Franse wijnen. Zie ook VAOC en AOC.

vergrijzing

Het toenemen van het percentage ouderen (55+) in de samenleving.

verhang

Het hoogteverschil tussen twee punten (verval) aan een rivier gedeeld door de afstand. Het geeft de gemiddelde helling van een rivier aan in de richting van de stroming. Voorbeeld: De Loire is lang 1000 km en ontspringt op een hoogte van 1400 m. De berekening is als volgt: 1400 m : 1000 km = 140 cm daling per km.

verkaveling

De indeling van de cultuurgrond in kavels.

verval

Het hoogteverschil tussen twee punten aan een rivier. Laat een denkbeeldige loodlijn zakken tot aan het zeeniveau.

verwilderde rivier

Een rivier die zoveel sedimentatiemateriaal meeneemt dat hij vaak zijn eigen bedding vol stort en een andere bedding moet kiezen. Bijv. de Loire.

verzorgingsgebied

1. Een gebied waarbinnen een bepaalde vorm van dienstverlening plaatsvindt. 2. Een gebied dat voor de voorzieningen op een bepaalde stad (of nederzetting) is aangewezen.

Ville de Paris

De stad Parijs zelf. Het heeft meer dan 2 miljoen inwoners.

Villes Nouvelles

Nieuwe steden die vooral de woonfunctie en delen van de werkfunctie van een nabije grote stad (met veel congestieverschijnselen) moet opvangen. Kenmerken: Veel voorzieningen (onderwijs en gezondheidszorg). Veel werkgelegenheid. Minder forensen, door aanwezigheid van werk, daarom geen slaapsteden. Midden en hogere inkomensgroepen. Meer laagbouw in lagere bevolkingsdichtheden. Moderne architectuur. Goede verbindingen met Parijs (RER). Veel recreatiemogelijkheden.

vins a eaux de vie

Destillaten van wijndruiven met een hoog percentage alcohol. De bekendste voorbeelden zijn ongetwijfeld "Cognac" en "Armagnac".

vins de consommation

De goedkopere wijnsoorten van Frankrijk. Ze worden vaak versneden mat Italiaanse, Spaanse en Marokkaanse wijnen om hem nog goedkoper te maken.

vins de table

Zie: vins de consommation

vins ordinaires

Zie: vins de consommation

vlechtende rivier

Zie: verwilderde rivier

Vogezen

Een middelgebergte, dat ontstaan is doordat het langs een breuk in de aarkorst naar boven is geschoven. Een horst dus net als het Zwarte Woud in Duitsland aan de andere kant van de Bovenrijnse Laagvlakte.

vruchtbaarheidscijfers

Aantal levendgeborenen per jaar per 1000 vrouwen in de leeftijd van 15 tot 45 jaar.

vulkanisme

Een geologisch verschijnsel waarbij magma via breuken in de aardkorst over het aardoppervlak uitvloeit.

Terug naar de Index

- W -

waterscheiding

De grens tussen twee stroomgebieden. Meestal ligt de waterscheiding op hoge delen in het landschap, bijv. een heuvelrug of een bergketen.

Wet Deferre

De wet ingediend door Deferre betreffende de decentralisering van het centrale gezag in Frankrijk. Zie Loi de Decentralisation en decentralisatie.

wijnbouw

Druiventeelt waarbij van de druiven wijn wordt gemaakt.

Terug naar de Index

- X -

Terug naar de Index

- Y -

Terug naar de Index

- Z -

ZAC

Zone d' Amenagement Concentre. In deze wijk is met de bewoners een overlegstructuur opgesteld inzake stadsvernieuwing.

zeehavenindustrie

Een omvangrijk industriegebied met industriŽle bedrijven die veel onderlinge contacten hebben en aan diep vaarwater liggen. Bijv. het hoogoven en staalbedrijf bij Fos.

zeeklimaat

Een klimaat gekenmerkt door gematigde temperaturen en vrij veel neerslag. Zie: Cf-klimaat.

ZUP

Een klimaat gekenmerkt door gematigde temperaturen en vrij veel neerslag. Zie: Cf-klimaat.

Terug naar de Index

Terug naar menu